Azərbaycanda sürücülük vəsiqəsi alanların sayı kəskin şəkildə azalıb. Rəsmi statistikaya görə, 2025-ci ildə ölkə üzrə 153 min 261 nəfərə sürücülük vəsiqəsi verilib ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 2 dəfədən çox azalma deməkdir. Mütəxəssislər bu tendensiyanı bir neçə amillə əlaqələndirir və azalmada həm müsbət, həm də mənfi məqamların olduğunu bildirirlər.
Müsbət tərəfdən baxıldıqda, bu azalma yol hərəkəti təhlükəsizliyi baxımından müəyyən üstünlüklər yarada bilər. Son illər sürücülük vəsiqəsi alma prosesində tələskənlik, zəif hazırlıq və yalnız formal imtahandan keçməyə yönəlmiş yanaşmalar tez-tez tənqid olunurdu. Yeni qaydalar, imtahanların çətinləşdirilməsi və nəzarətin gücləndirilməsi nəticəsində sükan arxasına daha hazırlıqlı və məsuliyyətli sürücülərin çıxması ehtimalı artır. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə yol-nəqliyyat hadisələrinin azalmasına müsbət təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, bəzi vətəndaşların şəxsi avtomobilə alternativ olaraq ictimai nəqliyyata və ya onlayn xidmətlərə üstünlük verməsi də urbanistik baxımdan müsbət tendensiya kimi qiymətləndirilir.
Digər tərəfdən, statistikadakı kəskin azalma mənfi iqtisadi və sosial təsirlər də yarada bilər. Sürücülük vəsiqəsi bir çox sahədə iş tapmaq üçün əsas şərtlərdən biridir. Xüsusilə regionlarda və logistika, xidmət, ticarət sektorlarında bu sənədin olmaması gənclərin məşğulluq imkanlarını məhdudlaşdıra bilər. Avtomobil məktəbləri, imtahanlara hazırlıq mərkəzləri və bu sahə ilə bağlı digər xidmət sektorları üçün də bu azalma gəlir itkisi və iş yerlərinin azalması riski yaradır.
Azalmanın səbəbləri arasında ilk növbədə sürücülük vəsiqəsi alma prosesinin xeyli bahalaşması göstərilə bilər. Kurs haqları, rüsumlar, təkrar imtahan xərcləri bir çox vətəndaş üçün ciddi maliyyə yükünə çevrilib. Bundan əlavə, imtahanların çətinləşdirilməsi və keçid faizinin aşağı düşməsi də bir çox namizədi bu prosesdən çəkindirir. Sosial şəbəkələrdə və ictimai müzakirələrdə imtahanların ədalətliliyi ilə bağlı səslənən narazılıqlar da insanların motivasiyasına mənfi təsir göstərir.
Digər mühüm amil isə nəqliyyat vərdişlərinin dəyişməsidir. Böyük şəhərlərdə tıxacların artması, parklanma problemləri və yanacaq xərclərinin yüksəlməsi şəxsi avtomobilin cazibəsini əvvəlki illərlə müqayisədə azaldıb. Taksi və onlayn nəqliyyat platformalarının geniş yayılması, həmçinin ictimai nəqliyyatın müəyyən dərəcədə yaxşılaşması bəzi insanlar üçün sürücülük vəsiqəsini prioritet olmaqdan çıxarıb.
Sürücülük vəsiqəsi alanların sayının azalması təkcə statistika deyil, həm də cəmiyyətdə baş verən iqtisadi, sosial və davranış dəyişikliklərinin göstəricisidir. Bu prosesin yol təhlükəsizliyi və şəhər həyatına müsbət təsirləri mümkün olsa da, məşğulluq və sosial imkanlar baxımından yaratdığı risklər də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Tendensiyanın davamlı olub-olmayacağı isə yaxın illərdə dövlət siyasətindən, iqtisadi şəraitdən və nəqliyyat sistemində aparılacaq islahatlardan asılı olacaq.
Leyla Mirzə, Bizimyol.info
