Qədim dövr insanı ölümlə qorxudaraq deyil, onun qaçılmazlığını xatırladaraq həyatın dadını çıxarmağa çağırırdı. Bunun ən unikal sübutu, Antik Antioxiya (Hatay) qazıntıları zamanı aşkar edilən və sənət dünyasında "Skelet Mozaikası" yaxud "Həyatı Yaşa" mozaikası kimi tanınan bənzərsiz sənət əsəridir. Eramızdan əvvəl 3-cü əsrə aid olan bu mozaika, qədim fəlsəfənin ən mühüm şüarlarından birini — Carpe Diem (Günü yaşa) və Memento Mori (Öləcəyini unutma) düşüncəsini vizuallaşdırır.

Süfrədəki Mesaj: "Şən ol, həyatını yaşa"

Arxeoloqların ziyafət zalının (triclinium) döşəməsində tapdıqları bu mozaika paneli üç hissədən ibarətdir. Mərkəzi və ən təsirli hissədə bir skelet, arxasında bir şərab bərnisi (amfora) və çörəklə uzanmış vəziyyətdə təsvir edilib. Skeletin bir əli başının arxasında rahatlıq nümayiş etdirir, digər əlində isə qədim şərab qədəhi tutur.

Əsəri unikal edən isə skeletin baş tərəfində qədim yunan əlifbası ilə yazılmış "ΕΥΦΡΟΣΥΝΟΣ" (Euphrosynos) sözüdür. Bu ifadə hərfi mənada "Şən ol", "Həyatını sevclə yaşa" yaxud "Zövq al" deməkdir. Romalı aristokratlar ziyafət zamanı ayaqlarının altındakı bu mozaikaya baxaraq, zamanın sürətlə keçdiyini və bir gün hamının bu skeletə çevriləcəyini xatırlayır, beləcə anın dəyərini daha dərindən dərk edirdilər.

Bu tapıntı, qədim sivilizasiyaların ölümə qaranlıq bir son kimi deyil, həyata məna qatan bir reallıq kimi yanaşdıqlarını göstərir.

Mənbə:

• Hatay Arxeologiya Muzeyi (Hatay Müze Müdürlüğü) — Eksponat bələdçisi və rəsmi arxeoloji arxiv qeydləri.
• Türkiyə Cümhuriyyəti Kültür ve Turizm Bakanlığı — Mədəni İrslər və Muzeylər Baş İdarəsinin 2016-cı il rəsmi qazıntı hesabatları.
• Journal of Roman Archaeology — Antiocheia (Antakya) Roma villalarında ziyafət zallarının memarlıq və sosioloji analizi.

Orxan Musabəyli, Bizimyol.info