Bəzi uşaqlar doğulanda sarı və ya qara saçlara sahib olurlar və valideynlər övladlarının ömür boyu bu saç rənglərinə sahib olacağını düşünürlər. Ancaq bir neçə il ərzində uşağın sarı saçları qısa müddətdə qaralır, tünd saçların isə rəngi açılır. Bu necə baş verir?

Bizimyol.info Türkiyə mətbuatına istinadla xəbər verir ki, saç və göz rəngləri adətən genlər tərəfindən formalaşır, lakin bu rəng seçimi təkcə bizdə olan genlərlə deyil, bəzi faktorlardan asılı olaraq onların dəyişməsi ilə də bağlıdır. Saç rəngimiz əslində saçımızdakı melanin adlı təbii piqmentin miqdarı ilə formalaşır. Melanin piqmenti melanosit adlanan hüceyrələr tərəfindən əmələ gəlir və bu hüceyrələr saçımızın hər bir telində aktiv olmağa davam edir.

Melanin piqmenti iki fərqli növə bölünür, eumelanin və feomelanin. Bu piqmentlərin hər ikisi saça fərqli rəng verir. Eumelanin saça qəhvəyi və qara rəng verir və bu piqment bədəndə nə qədər çox olarsa, saçlar da bir o qədər qara olur. Feomelanin isə saç rənginin qaralmasına nəzarət etdiyi kimi, saçın qızarmasını tənzimləyir. Yenə saçda nə qədər çox feomelanin piqmenti varsa, qırmızı ton bir o qədər artır. Bundan əlavə, əgər orqanizmdə feomelaninin miqdarı olması lazım olandan çox olarsa, onun saça verəcəyi rəng görünməz hala gələ bilər.

Hər bir insan bu iki növ piqmenti istehsal edəcək genlərə malikdir, lakin bədənimizdəki hüceyrələr onları bərabər miqdarda istehsal etmir. Bu nöqtədə genlərin açıq və qapalı formalarda rol oynaması həlledicidir. Məsələn, ayaq altında və ovuc içində olan melanin genləri sönmüş və fəaliyyətsizdir. Ancaq zaman keçdikcə bu genlər açıldıqca və söndürüldükdə bədənimizin müxtəlif hissələri ilə birlikdə saçlarımız da rəngini dəyişə bilər.

Rəng dəyişikliyinə gəldikdə, genlərlə yanaşı, hormonlar da böyük rol oynayır. Hormonlar bədənin hissələri arasında mesaj göndərməkdən məsul olan kimyəvi siqnaldır və hormon səviyyələrindəki dəyişikliklər piqment genlərinin açılıb-sönməsinə səbəb olur.

Gen və hormonların səbəb olduğu bu saç rəngi dəyişiklikləri əsasən uşaq və gənclərdə görülsə də, zaman zaman böyükləri də təsir edə bilir. Yenə pəhriz, yaş faktoru və günəşə məruz qalma dərəcəsi bədənimiz tərəfindən istehsal olunan hormonların növləri və miqdarında dəyişikliklərə səbəb olur.

Bəs yaşla ağ və ya bozlaşan saçların səbəbi nədir?

Yaş keçdikcə bədəndə melanin istehsal edən hüceyrələr əvvəlki kimi işləmir və köhnəlir. Aşınmış hüceyrələr piqmentin saça ötürülməsində yaxşı performans göstərə bilmir və az miqdarda piqment alan saçlar ağarır. Qısacası, bu hüceyrələr gənc yaşda öləndə onların yerini yeniləri tutur, lakin yaş irəlilədiyi üçün hüceyrələr yenilənə bilmir. Başqa sözlə desək, melanin əvəz olunmazsa, həmin nahiyədəki saçlar piqmentsiz qalır və ağarmağa meylli saçlar bu şəkildə mövcud olmağa davam edir.

İlahin, Bizimyol.info