Dövlət Statistika Komitəsinin açıqladığı məlumata görə, Azərbaycan əhalisinin 54,3 faizi şəhər, 45,7 faizi isə kənd sakinidir. Bu nisbət nəyi göstərir? "Kənd sakini" anlayışı faktiki kənddə yaşayanları, yoxsa yalnız kənd qeydiyyatında olan şəxsləri əhatə edir?

• Kənd qeydiyyatını saxlayıb uzun illərdir şəhərlərdə yaşayan çox sayda insan var. Bu halda 45,7 faizlik göstərici həqiqətən kənddə yaşayan əhalini nə dərəcədə əks etdirir?

İqtisadçı Əli Səlimov Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, Dövlət Statistika Komitəsinin açıqladığı göstəricilər beynəlxalq statistik metodologiyaya uyğun olaraq yaşayış məntəqələrinin inzibati statusu əsasında formalaşdırılır. Yəni kənd əhalisi dedikdə, kənd statusuna malik yaşayış məntəqələrində daimi yaşayan əhali nəzərdə tutulur. Bu səbəbdən rəqəmlər rəsmi statistika baxımından etibarlıdır və ölkənin inzibati-demoqrafik strukturunu əks etdirir.

“Başqa bir tərəfdən, müasir dövrdə daxili miqrasiya prosesləri bu göstəricilərin şərhində müəyyən nüansları da ortaya çıxarır. İqtisadi imkanlar, məşğulluq, ali təhsil və xidmət sektorunun inkişafı səbəbindən çoxsaylı vətəndaşlar kənd qeydiyyatını saxlasalar da, faktiki olaraq Bakı, Sumqayıt, Gəncə və digər şəhərlərdə yaşayır və çalışırlar. Bu isə urbanizasiyanın real miqyasının yalnız inzibati bölgü ilə tam qiymətləndirilməsinin mümkün olmadığını göstərir. Lakin bu hal statistik məlumatların düzgünlüyünü deyil, daha çox urbanizasiya prosesinin dinamik xarakter daşıdığını ifadə edir”, – deyə o bildirib.

İqtisadçının fikrincə, daha vacib məqam ondan ibarətdir ki, urbanizasiya artıq yalnız insanların harada qeydiyyatda olması ilə ölçülmür. Əsas göstəricilərdən biri onların harada işləməsi, gəlir əldə etməsi, istehlak etməsi və iqtisadi fəaliyyət göstərməsidir. Dünyanın bir çox ölkəsində də rəsmi statistika ilə faktiki yaşayış və əmək fəaliyyəti arasında müəyyən fərqlər mövcuddur. Buna görə də urbanizasiya prosesləri qiymətləndirilərkən daxili miqrasiya, əmək bazarı və gündəlik mobillik kimi göstəricilər də nəzərə alınır.

“Azərbaycan üçün diqqətçəkən məqamlardan biri isə kənd əhalisinin hələ də yüksək paya malik olmasıdır. Bu, kənd təsərrüfatının inkişafı, ərzaq təhlükəsizliyi, regional iqtisadiyyatın gücləndirilməsi və balanslı məskunlaşma siyasəti baxımından mühüm üstünlükdür. Son illərdə regionlarda yol, içməli su, qaz, elektrik, internet və sosial infrastruktur layihələrinin genişləndirilməsi kənd yaşayış məntəqələrinin iqtisadi və sosial cəlbediciliyini artırıb. Azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən bərpa və yenidənqurma işləri də gələcəkdə regionlarda məskunlaşmanın daha da genişlənməsinə və urbanizasiya prosesinin daha tarazlı şəkildə inkişafına töhfə verəcək”, – deyə o bildirib.

İqtisadçı hesab edir ki, gələcək dövrdə rəsmi statistikaya əlavə olaraq faktiki yaşayış yeri, daxili miqrasiya və əmək mobilliyi üzrə məlumatların daha geniş təqdim olunması urbanizasiya proseslərinin daha dəqiq qiymətləndirilməsinə imkan yaradacaq. Bu, dövlətin mənzil siyasəti, nəqliyyat infrastrukturu, məşğulluq proqramları və regional inkişaf strategiyalarının daha effektiv planlaşdırılmasına xidmət edəcək.

“Dövlət Statistika Komitəsinin açıqladığı 54,3 faiz şəhər və 45,7 faiz kənd əhalisi göstəricisi Azərbaycanın mövcud inzibati-demoqrafik strukturunu əks etdirən rəsmi statistik məlumatdır. Bununla yanaşı, daxili miqrasiya və iqtisadi fəallığın dəyişən xarakteri urbanizasiya proseslərinə daha geniş prizmadan baxmağı zəruri edir. Əsas məsələ rəqəmlərin düzgün olub-olmamasından daha çox, onların iqtisadi planlaşdırmada necə istifadə edilməsidir. Bu istiqamətdə statistik bazanın davamlı təkmilləşdirilməsi ölkənin regional inkişaf siyasətinin daha səmərəli həyata keçirilməsinə və iqtisadi idarəetmənin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə mühüm töhfə verə bilər”, – deyə o bildirib.

İradə Cəlil, Bizimyol.info