Diqqətsizliyimiz bəzən bir anın içində kiçik, amma ağrılı nəticələrə səbəb ola bilər. İsti səthlərə toxunmaq, qaynar mayelərlə təmas, buxar və ya alovla qarşılaşma dərimizin zədələnməsinə gətirib çıxarır. Əksər hallarda bu zədələr yüngül olur və tez sağalır. Lakin vaxtında və düzgün qulluq göstərilmədikdə, dəridə ləkələr, çapıqlar, hətta bəzi hallarda saç tökülməsi kimi daha ciddi problemlər yarana bilər.

Yanıqlar dərinliyinə görə üç əsas qrupa bölünür. Birinci dərəcə yanıq dərinin yalnız üst qatını zədələyir. Bu tip yanıq adətən bir həftə ərzində sağalır və iz buraxmır. İkinci dərəcə yanıq isə daha dərin qatlara təsir edir, bu zaman dəridə qabarcıqlar əmələ gəlir və sağalma prosesi təxminən 10–21 gün davam edir. Bəzi hallarda müvəqqəti ləkələr müşahidə oluna bilər. Üçüncü dərəcə yanıq isə ən ağır formadır — dərinin bütün qatları zədələnir, sağalma aylarla davam edir və əksər hallarda çapıqla nəticələnir.

Yanıqdan sonra bərpa prosesi mərhələli şəkildə baş verir və bu mərhələlərin hər birində düzgün qulluq son dərəcə vacibdir. Xüsusilə günəşdən qorunmaq böyük əhəmiyyət daşıyır, çünki ultrabənövşəyi şüalar sağalan dəridə ləkələrin qalıcı olmasına səbəb ola bilər.

Yanğın yalnız dərini deyil, saçları da təsirləndirə bilir. Saçın görünən hissəsi yanarsa, artıq bərpa olunmur və belə hallarda onu kəsmək tövsiyə edilir. Əgər zədələnmə saç köklərinə qədər çatıbsa, saç tökülməsi bir neçə həftədən bir neçə aya qədər davam edə bilər. Yüngül zədələnmələr zamanı saçlar adətən 2–3 ay ərzində yenidən çıxır. Lakin daha ağır hallarda saçların bərpası ümumiyyətlə mümkün olmaya da bilər.

Termik yanıqlar yalnız dərinin deyil, eyni zamanda saçın sağlamlığına da ciddi təsir göstərən hallardandır. Düzgün qulluq, diqqətli yanaşma və vaxtında müdaxilə sağalma prosesini sürətləndirir, eyni zamanda qalıcı ləkə və çapıq riskini minimuma endirir. Sağlam və estetik görünüşlü dəri üçün həm yanıqdan qorunmaq, həm də bərpa dövründə məsuliyyətli davranmaq vacibdir.

Xatırlatmaq lazımdır ki, spirt yüksək yanıcılıq xüsusiyyətinə görə gündəlik həyatda potensial təhlükə mənbəyidir. Mətbəxdə istifadə olunan alkoqol, dezinfeksiya vasitələri və ya etanol tərkibli mayelər düzgün istifadə edilmədikdə çox qısa müddətdə alovlana bilər. Belə hallarda dərimiz və bədənimizin digər hissələri ani və güclü istilik təsirinə məruz qalaraq yanıqla nəticələnə bilər.

Spirt yanığı da, mahiyyət etibarilə digər termik yanıqlardan fərqlənmir. Bu zaman dərinin səthi qatları ilə yanaşı daha dərin qatları da zədələnə bilər. Zədələnmə bəzən yüngül formada keçsə də, diqqətsiz yanaşma nəticəsində sonradan ləkələr, çapıqlar və saç tökülməsi kimi arzuolunmaz fəsadlar meydana çıxa bilər.

İradə Cəlil, Bizimyol.info