Beynəlxalq bioloqlar qrupu "Science" jurnalında dərc olunan araşdırmada insan fəaliyyətinin təbiətə artan təsiri nəticəsində çiçəkli bitkilərin təkamül tarixinin təxminən 21,2 faizinin yox olmaq təhlükəsi ilə üzləşdiyini bildirib.
Bizimyol.info xəbər verir ki, tədqiqat çərçivəsində alimlər ilk dəfə çiçəkli bitkilərə EDGE (Evolutionarily Distinct and Globally Endangered) metodunu tətbiq ediblər. Bu metod bitkilərin həm təkamül baxımından nə qədər unikal olduğunu, həm də məhv olmaq riskini eyni vaxtda qiymətləndirməyə imkan verir. Belə yanaşma planetin biomüxtəlifliyi üçün ən mühüm əhəmiyyət daşıyan növlərin müəyyənləşdirilməsinə kömək edir.
Araşdırma zamanı örtülütoxumlu bitkilərin məlum 335 497 növü təhlil edilib. Onlardan 9 945 növ həm təkamül baxımından unikal, həm də yüksək yoxolma riski daşıdığı üçün EDGE kateqoriyasına daxil edilib.
Siyahıda həm geniş tanınan, həm də olduqca nadir bitki növləri yer alır. Bunlara təbii vanilin istehsalında istifadə olunan Vanilla planifolia (vanil orkideyası), dünyanın ən kiçik su zanbağı hesab edilən Nymphaea thermarum, həmçinin nəhəng ölçüsünə və kəskin qoxusuna görə "meyit çiçəyi" kimi tanınan Amorphophallus titanum daxildir.
Bundan başqa, yalnız Seyşel adalarında rast gəlinən Medusagyne oppositifolia ("meduza ağacı") və öz cinsinin günümüzədək sağ qalan yeganə nümayəndəsi olan Hondurodendron urceolatum da ciddi təhlükə altında olan növlər sırasındadır.
Araşdırmanın aparıcı müəllifi, Böyük Britaniyadakı Kral Botanika Bağlarının (Kew Gardens) təkamül bioloqu Feliks Forest bildirib ki, bu növlərin müəyyənləşdirilməsi onların qorunmasına yönələn tədbirlərin daha səmərəli planlaşdırılmasına imkan verəcək.
Botanik Matilda Braun isə vurğulayıb ki, unikal bitkilərin məhv olması milyonlarla illik təkamül tarixinin itirilməsi deməkdir. Onun sözlərinə görə, bu proses gələcəkdə xərçəng əleyhinə preparatlar və yeni antibiotiklər də daxil olmaqla mühüm dərmanların hazırlanması üçün əhəmiyyətli ola biləcək bioloji resursların birdəfəlik itirilməsinə səbəb ola bilər.
Tədqiqatçılar xatırladıblar ki, mütəxəssislərin hesablamalarına əsasən, hazırda dünyada bitki növlərinin beşdə ikidən çoxu yox olmaq təhlükəsi altındadır. Bundan əlavə, elmə hələ məlum olmayan bitki növlərinin təxminən 75 faizinin də risk altında ola biləcəyi ehtimal edilir.
Alimlər mövcud vəziyyəti nəzərə alaraq nadir bitki növlərinin monitorinqinin gücləndirilməsinə, onların mühafizəsi üzrə beynəlxalq proqramların genişləndirilməsinə və biomüxtəlifliyin qorunmasına daha çox diqqət ayrılmasına çağırırlar.
Bizimyol.info
