Şəhərdaxili yollarda xüsusi avtobus zolaqlarının çəkilməsi son illərdə ictimaiyyət arasında ən çox müzakirə edilən mövzulardan birinə çevrilib. Bu zolaqların yaradılmasında əsas məqsəd ictimai nəqliyyatın hərəkətini sürətləndirmək, avtobusların tıxaclarda digər nəqliyyat vasitələri ilə eyni səviyyədə ilişib qalmasının qarşısını almaq və ümumi hərəkət təşkilini optimallaşdırmaqdır. Lakin tətbiqdən sonra cəmiyyətdə müxtəlif fikirlər formalaşıb. Bir qrup sürücü hesab edir ki, avtobus zolaqlarının ayrılması tıxacları daha da artırır və ümumi axını daraldır. Digər tərəfdən, sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərdə bəzən elə avtobus sürücülərinin özlərinin həmin zolaqlardan istifadə etməməsi narazılıqları daha da gücləndirir.
Müzakirələrin əsas hissəsini belə bir məntiq təşkil edir ki, əgər digər nəqliyyat vasitələrinin avtobus zolağına daxil olması qadağandırsa və buna görə cərimə tətbiq olunursa, o zaman avtobus sürücüləri də yalnız özlərinə ayrılmış zolaqla hərəkət etməli və bu qaydadan kənara çıxdıqda onlar üçün də uyğun məsuliyyət nəzərdə tutulmalıdır. Vətəndaşlar bildirirlər ki, avtobus sürücüsü zolaq boş olduğu halda digər zolaqlara çıxırsa, bu həm qayda pozuntusu təsiri yaradır, həm də yol hərəkət iştirakçıları arasında bərabərsizliyə səbəb olur.
Ekspertlərin açıqlamalarına görə, avtobus sürücüsünün müəyyən hallarda zolağı tərk etməsi zəruri ola bilər. Məsələn, sola dönmək üçün, xüsusi manevr etmək üçün, yolun bağlı olduğu hallar üçün və ya dayanacağa giriş-çıxış imkanı olmadığı zaman avtobusun müvəqqəti olaraq digər zolaqlara keçməsi məcburi hal kimi qiymətləndirilir. Bu səbəbdən həmin hərəkəti avtomatik şəkildə qayda pozuntusu kimi dəyərləndirmək doğru deyil.
Hazırkı qaydalardan göründüyü kimi, avtobuslar üçün “öz zolağından çıxma” halı ilə bağlı ayrıca cərimə mexanizmi aydın şəkildə müəyyən edilməyib. Bu, hüquqi boşluq yaradır və ictimai müzakirələrdə narazılığın səbəblərindən biri də məhz budur. Digər nəqliyyat vasitələri üçün cərimələr konkret olduğu halda, avtobus sürücülərinin məsuliyyət çərçivəsi daha geniş izah olunur və əsasən praktiki zərurət prinsipi tətbiq edilir. Bu isə bəzən ictimai nəqliyyat sürücülərinin özbaşına hərəkət etdiyi təəssüratı yaradır və burada nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsinə ehtiyac olduğu görünür.
Nəticə olaraq, avtobus zolaqlarının tətbiqi ümumi nəqliyyat sistemini optimallaşdırmaq məqsədi daşısa da, bu sahədə maarifləndirmə və nəzarət xidmətlərinin daha dəqiq mexanizmlərlə gücləndirilməsinə ehtiyac var. Eyni zamanda avtobus sürücülərinin zolaqdan kənara çıxma halları üçün daha aydın normativ çərçivə hazırlanmalıdır ki, ictimai rəyin qaldırdığı suallar cavabsız qalmasın. İctimai nəqliyyat sürətinin artırılması üçün yaradılan bu zolaqlar yalnız düzgün tətbiq olunduğu halda gözlənilən nəticəni verə bilər.
Leyla Mirzə, Bizimyol.info
