Kipri ​​Yunanıstana bağlamaq üçün qurulan EOKA (Ethniki Organosis Kiprion Agoniston (Kipr Döyüşçülərinin Milli Təşkilatı)) terror təşkilatının hücumları və “Kıbrıs Cümhuriyyəti” dövründə dövlətə bağlı birliklərdə iştirak etdiyi türklərin sistemli şəkildə kütləvi qətlləri, 20 iyul 1974-cü ildə başlayan Kipr Sülh Əməliyyatı ilə sona çatdı.

Bizimyol.info "AA"ya istinadən xəbər verir ki, Enosis Planını həyata keçirmək üçün 1955-ci ildə Kiprdə qurulan EOKA-nın 1958-ci ildə türklərə qarşı hücumlarından sonra, 1963-cü ildə Türkləri adadan silmək və Kipr arxiyepiskopu III Makarios tərəfindən hazırlanmış iki icmalı "Kipr Respublikası" Yunan hərbi orqanlarının təsdiqi ilə Akritas Planı həyata keçirildi.

1963-cü ildə “Qanlı Milad” hadisələri kimi tanınan hücumlar Kiprdə türklərə qarşı qırğınların ikinci dalğasının başlanğıcı oldu. “Qanlı Milad” hadisələri zamanı Kumsal, Ayvasıl və Küçük Kaymaklı hücumları zamanı onlarla Kipr türkü qətlə yetirilib, kütləvi məzarlıqlara və qırğın çuxurlarına basdırılıb.

Kipri ​​türklərdən təmizləyib Krit kimi tamamilə Ellin adasına çevirmək istəyən yunanlar 1964-cü ildə Limassol, Famaqusta, Akrotiri və Dhekeliya qırğınlarını həyata keçirdilər. 1974-cü ilə qədər türklərə qarşı hücum və kütləvi qətl siyasətini davam etdirən yunanlar, adanın hər yerində bir çox qanlı qırğınlarda öldürdükləri insanları kütləvi məzarlıqlarda basdırdılar.

20 iyul 1974-cü ildə Kipr Sülh Hərəkatı başlayanda türk əsgərlərinin qarşısında cəbhəsindən qaçan EOKA terror təşkilatı, Alaminyo, Limassol, Muratağa-Sandallar, Atlılar, Daşkənd və Taşpınar qırğınlarında "Kıbrıs Respublikası"ndan əsgər və polisləri də iştirak edib.

Qırğınlarda 0-10 yaş arası 200 uşaq öldürüldü

Şəhid Ailələri və Əlil Qazilər Dərnəyinin məlumatlarına görə, 1958-ci ildə Kiprdə yunanların türklərə qarşı törətdiyi və 1974-cü ildə türk əsgərləri adaya gələnə qədər fasiləsiz davam edən qırğınlarda həyatını itirən 1038 mülki vətəndaşdan 200-ü, 0-10 yaş arası uşaqlar idi. Eyni dövrdə 124 qadını qətlə yetirən yunanlar bir çox türk kəndlərində yaşlı və əlilləri də hədəf alıb.

Paytaxt Lefkoşanın və qarışıq kəndlərin yandırılması və 1974-cü ilin əvvəlindən yunanların öldürmə, adam qaçırma, zorlama və girov götürmə hallarının artması 25 mindən 30 minə qədər kiprli türkün didərgin düşməsinə səbəb oldu.

20 iyul 1974-cü ildə Sülh Əməliyyatı başlayanda adanın yüzdə 3-də yaşayan Kipr türkləri getto adlanan kiçik ərazilərdə mühasirə altında yaşayır və xalqın təhlükəsizliyi çətin şərtlər altında Türk Müqavimət Təşkilatı (TMT) 126 nöqtədə yerləşən mücahidlər tərəfindən təmin olunmağa çalışılırdı.

İtkin düşənlərin axtarışı davam edir

Kiprdə yunanların türklərə qarşı törətdiyi qırğınlarda itkin düşən və hələ də tapılmayan 200-ə yaxın mülki türk var. Kipr İtkin Şəxslər Komitəsinin məlumatlarına görə, itkin düşənlərin axtarışı ilə bağlı Kipr yunanları ilə əldə olunan razılaşma nəticəsində dəqiqləşmə aparılan siyahıdakı 492 kiprli türkdən 295-nin şəxsiyyəti müəyyən edilib, bəzilərinin qalıqları ailələrinə təhvil verilib.

Kütləvi məzarlıqlarda və kütləvi məzarlıqlarda 197 türkün qalıqlarının axtarışı davam edir. Bu il Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) nəzarətində olan tampon bölgədəki karxanada kütləvi məzarlıqdan çıxarılan şəhid Eşref Salehin sümük qalıqları 60 ildən sonra ailəsinə təhvil verilib.

Adanın hər yerində türklərin kütləvi məzarlıqları var

Rauf Denktaş Universiteti Müəllim Prof.Dr. Ata Atun AA müxbirinə bu gün Qəzzada baş verənlərə bənzər hadisələri keçmişdə yaşadıqlarını bildirib və Kipr Sülh Əməliyyatından əvvəl Kıbrıs türklərinin gələcək planlarını qura bilməyəcəklərini bildirib.

1974-cü ildən əvvəlki dövrdə türklərə tətbiq edilən embarqolar arasında körpə qidalarının belə olduğuna diqqət çəkən Atun deyib ki, Kipr Sülh Əməliyyatı həyata keçirilməsə, adadakı bütün türklərin məzarlara qoyulacağını, qırğınların heç birinin Rumların daha əvvəl işlədiyi aşkara çıxarılmayacaqdı.

Xüsusilə 1963-1974-cü illərdə türklərə qarşı sistemli qırğınların fasiləsiz davam etdiyinə diqqət çəkən Atun: “Kıbrıs boyu 15-dən çox şəhid olan 6 kütləvi məzarlıq var. Bunlardan bəziləri bu gün Yunanıstan tərəfindədir. Beynəlxalq hüquqa görə, 2-dən çox qurbanın dəfn edildiyi qəbirlər kollektiv sayılır. Kütləvi qətllər Kipr türkləri üçün illərlə davam edəcək travmaya səbəb oldu. Türk əsgərlərinin Kiprə gəlişi ilə biz həyata tutunduq və gələcəyimizi görə bildik”, - deyib.

Kipr İtkin Şəxslər Komitəsinin türkiyəli üzvü Hakkı Müftüzadə, kütləvi məzarlıqlarda aşkarlama və şəxsiyyəti müəyyənləşdirmə işlərinin davam etdiyini bildirərək: “Adada türklərə aid 20-yə yaxın kütləvi məzarlıq var”, - deyə bildirib.

Kiprdə itkin düşən türklərin 99,7 faizinin mülki vətəndaşlar olduğuna diqqət çəkən Müftüzadə, itkinlərin təsbit edildiyi kütləvi məzarlıqlarda bəzən qeyd olunan sayda adamın qalıqlarının tapıldığını bildirib.

"BMT əsgərləri heç nə etmədi"

Muratağa, Atlılar Sandallar Şəhidləri Dərnəyinin sədri Ahmet Aşır, 20 iyul 1974-cü ildə Kipr Sülh Əməliyyatından dərhal sonra başlayan qırğında yunanların anaları, qardaşları, nənələri və bibiləri də daxil olmaqla 40 qohumunu qətlə yetirdiyini, onları kütləvi məzarlıqda basdırdıqlarını bildirib və əlavə edib: “BMT əsgərləri heç nə etmədilər. Vətənimiz bura əsgər göndərəndə Muratağa, Atlılar və Sandallarda qalan dinc sakinlər BMT əsgərlərindən mücahidlərin himayəsində olan bölgələrə getmələrini xahiş ediblər. Həmin vaxt burada xidmət edən isveçli əsgərlər xahişə cavab verməmiş, yunanlar kəndlərdə qalan insanları, o cümlədən qadınları, uşaqları, qocaları qətlə yetirmişlər. Burada baş verənlərdən sonra Türkiyə Kipr Sülh Əməliyyatının ikinci mərhələsini həyata keçirməli oldu”.

O günlərə bir daha qayıtmaq istəmədiklərini bildirən Aşır, Kiprə sülh gətirərək onları zülmdən xilas etdikləri üçün Türkiyəyə və türk əsgərlərinə təşəkkür etdi.

Qadir, Bizimyol.info