ABŞ Prezidenti Donald Trampın NATO sammiti çərçivəsində Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski ilə keçirəcəyi görüş beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən böyük maraqla izlənilir.

Görüşdə əsas müzakirə mövzusunun Rusiya–Ukrayna müharibəsinin dayandırılması, sülh danışıqlarının perspektivləri və Avropada təhlükəsizliyin təmin edilməsi olacağı gözlənilir.

Trampın Zelenski ilə görüşündən sonra Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə də telefon danışığı aparmaq niyyəti diplomatik səylərin davam etdiyini və Vaşinqtonun hər iki tərəflə dialoq kanallarını açıq saxlamağa çalışdığını göstərir.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlət başçıları arasında birbaşa təmaslar mürəkkəb münaqişələrin həlli baxımından mühüm siyasi alətlərdən biri hesab olunur.

Politoloq Nicat İsmayılov Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, Rusiya–Ukrayna müharibəsi artıq bir neçə ildir ki, yalnız iki ölkə arasında silahlı qarşıdurma deyil, həm də Avropanın təhlükəsizlik sisteminə, qlobal iqtisadiyyata, enerji bazarlarına və beynəlxalq siyasi münasibətlərə ciddi təsir göstərən geosiyasi böhran kimi xarakterizə olunur.

Məhz buna görə də dünyanın aparıcı dövlətləri münaqişənin diplomatik yollarla həll olunmasına xüsusi önəm verirlər.

ABŞ-ın təşəbbüsü ilə keçirilən hər bir yüksək səviyyəli görüşü beynəlxalq ictimaiyyət mümkün sülh prosesinin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirir.

Donald Trampın diplomatik yanaşmasının əsas xüsusiyyətlərindən biri münaqişə tərəfləri ilə birbaşa dialoq aparmağa üstünlük verməsidir.

Politoloqun fikrincə, bu yanaşma tərəflərin mövqelərinin daha yaxından öyrənilməsinə, fikir ayrılıqlarının müəyyən edilməsinə və mümkün kompromis istiqamətlərinin araşdırılmasına şərait yarada bilər.

"NATO sammiti isə belə mühüm siyasi dialoqlar üçün əlverişli beynəlxalq platforma hesab olunur.

Sammit çərçivəsində keçirilən görüşlər təkcə alyansın gələcək fəaliyyət istiqamətlərini müəyyən etmir, həm də qlobal təhlükəsizlik gündəliyinin əsas məsələlərinin müzakirəsinə imkan yaradır.

Tramp və Zelenski arasında keçiriləcək görüşdə atəşkəs imkanları, humanitar məsələlər, əsirlərin mübadiləsi, mülki əhalinin təhlükəsizliyi, Ukraynanın təhlükəsizlik təminatları və gələcək sülh danışıqlarının mümkün mexanizmlərinin müzakirə ediləcəyi ehtimal olunur.

Bu məsələlərin hər biri uzunmüddətli sülhün təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Görüşdən sonra Donald Trampın Vladimir Putinlə telefon danışığı aparması diplomatik baxımdan xüsusi diqqət çəkən məqamdır", – deyə o bildirib.

Nicat İsmayılov hesab edir ki, belə ardıcıl təmaslar vasitəçi rolunu gücləndirməyə, tərəflərin mövqelərini müqayisə etməyə və danışıqlar prosesinin gələcək istiqamətlərini müəyyənləşdirməyə xidmət edə bilər.

Bununla yanaşı, hazırkı geosiyasi vəziyyət göstərir ki, müharibənin qısa müddətdə tam dayandırılması olduqca mürəkkəb məsələ olaraq qalır.

Tərəflər arasında ərazi məsələləri, təhlükəsizlik təminatları, qarşılıqlı etimadın zəifliyi və siyasi yanaşmalardakı fərqlər hələ də əsas fikir ayrılığı mövzularıdır.

Bu səbəbdən bir və ya iki görüşün münaqişəni tam həll edəcəyini gözləmək real görünmür. Lakin diplomatik təmasların davam etdirilməsi gələcək danışıqlar üçün siyasi zəmin formalaşdıra bilər.

Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, uzun sürən silahlı münaqişələr adətən mərhələli diplomatik proses nəticəsində həll olunur.

Əvvəlcə tərəflər arasında dialoq bərpa edilir, daha sonra etimadın möhkəmləndirilməsi istiqamətində addımlar atılır, humanitar razılaşmalar əldə edilir, lokal atəşkəs mexanizmləri formalaşdırılır və yalnız bundan sonra genişmiqyaslı sülh danışıqları başlanır.

Rusiya–Ukrayna müharibəsinin həlli də oxşar mərhələlərdən keçə bilər.

"Əgər Trampın həm Zelenski, həm də Putinlə apardığı danışıqlar nəticəsində dialoq kanalları daha da genişlənərsə, bu, münaqişənin siyasi yollarla həlli istiqamətində müəyyən irəliləyiş hesab oluna bilər.

Belə irəliləyiş yalnız region üçün deyil, bütövlükdə beynəlxalq münasibətlər sistemi üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyacaq.

Müharibənin dayandırılması Avropada təhlükəsizlik risklərinin azalmasına, enerji bazarlarında sabitliyin möhkəmlənməsinə, beynəlxalq ticarətin genişlənməsinə və humanitar problemlərin aradan qaldırılmasına müsbət təsir göstərə bilər.

Əksinə, diplomatik cəhdlərin nəticəsiz qalması münaqişənin daha da uzanmasına və beynəlxalq gərginliyin artmasına səbəb ola bilər", – deyə Nicat İsmayılov bildirib.

O vurğulayıb ki, bu baxımdan ABŞ-ın diplomatik fəallığı beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən diqqətlə izlənilir.

Azərbaycan da beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət edilməsinin, mübahisələrin sülh və dialoq yolu ilə həll olunmasının tərəfdarı olduğunu ardıcıl şəkildə bəyan edir.

Beynəlxalq münaqişələrin davamlı həlli yalnız siyasi dialoq, qarşılıqlı hörmət və beynəlxalq hüquqa əsaslanan yanaşma ilə mümkündür.

Donald Trampın əvvəlcə Vladimir Zelenski, daha sonra isə Vladimir Putinlə keçirdiyi ardıcıl danışıqlar Rusiya–Ukrayna müharibəsinin dərhal başa çatacağına zəmanət verməsə də, sülh prosesinin canlandırılması, dialoq imkanlarının genişləndirilməsi və gələcək diplomatik razılaşmalar üçün əlverişli siyasi mühitin formalaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Beynəlxalq münasibətlər tarixində davamlı sülhün əldə olunması üçün siyasi iradə, qarşılıqlı etimad, diplomatik fəallıq və kompromisə hazır olmaq əsas şərtlər hesab edilir.

"Məhz buna görə də Trampın Zelenski və Putinlə ardıcıl təmasları yalnız iki ölkə arasındakı müharibənin taleyi baxımından deyil, həm də Avropanın təhlükəsizliyi, beynəlxalq sabitlik və qlobal geosiyasi münasibətlərin gələcək inkişafı baxımından mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilə bilər", – deyə politoloq fikrini yekunlaşdırıb.

İradə Cəlil, Bizimyol.info