ABŞ Prezidenti Donald Trampın Hindistana səfərinin vaxtı rəsmən açıqlanıb. ABŞ dövlət katibi Marko Rubionun sözlərinə görə, səfər gələn ilin əvvəlində baş tutacaq.

• Trampın Hindistan səfərinin əsas məqsədləri nədən ibarətdir və bu səfər ABŞ–Hindistan münasibətlərinə necə təsir göstərə bilər?

Politoloq Nicat İsmayılov Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın gələn ilin əvvəlində Hindistana planlaşdırılan səfəri beynəlxalq siyasətdə diqqətlə izlənilən hadisələrdən biridir.

Bu səfər təkcə ikitərəfli münasibətlər baxımından deyil, həm də regional və qlobal geosiyasi proseslər kontekstində mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Onun sözlərinə görə, XXI əsrdə beynəlxalq münasibətlər sistemində ən sürətlə inkişaf edən strateji tərəfdaşlıqlardan biri ABŞ ilə Hindistan arasında formalaşan əməkdaşlıqdır. Qlobal geosiyasi proseslərin intensivləşdiyi, Asiya-Sakit okean regionunun dünya siyasətinin əsas mərkəzlərindən birinə çevrildiyi dövrdə Vaşinqton və Yeni Dehli münasibətləri artıq yalnız ikitərəfli xarakter daşımır, həm də beynəlxalq təhlükəsizlik baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Politoloq deyib ki, ABŞ dövlət katibi Marko Rubionun Donald Trampın gələn ilin əvvəlində Hindistana səfər edəcəyini açıqlaması iki ölkə arasında münasibətlərin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərən mühüm siyasi hadisədir.

"Bu səfər, sadəcə, diplomatik protokol xarakteri daşımır. Əksinə, iqtisadi, siyasi, təhlükəsizlik, texnologiya və regional əməkdaşlığın gələcək istiqamətlərini müəyyənləşdirəcək strateji əhəmiyyətli görüşlərdən biri olacaq", – deyə Nicat İsmayılov bildirib.

Politoloqun sözlərinə görə, son illərdə ABŞ xarici siyasətində Hindistan xüsusi yer tutur. Dünyanın ən böyük demokratiyası hesab edilən Hindistan həm iqtisadi potensialına, həm də geosiyasi mövqeyinə görə Vaşinqtonun əsas tərəfdaşlarından birinə çevrilib.

"Hindistan dünyanın ən sürətlə inkişaf edən iri iqtisadiyyatlarından biridir. Milyardlarla istehlakçını əhatə edən böyük bazara malikdir. Hind-Sakit okean regionunda təhlükəsizlik balansının qorunmasında mühüm rol oynayır. Eyni zamanda yüksək texnologiyalar, rəqəmsal iqtisadiyyat və süni intellekt sahələrində sürətlə inkişaf edir. Məhz bu səbəbdən ABŞ administrasiyası Hindistanı yalnız iqtisadi tərəfdaş deyil, həm də qlobal strateji müttəfiq kimi qiymətləndirir", – deyə o vurğulayıb.

Ekspert bildirib ki, səfərin əsas istiqamətlərindən biri ABŞ ilə Hindistan arasında genişmiqyaslı ticarət sazişinin yekunlaşdırılması olacaq.

"Son aylarda tərəflər qarşılıqlı tariflərin azaldılması, investisiyaların artırılması, kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı, sənaye məhsullarının ticarəti və enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi istiqamətində intensiv danışıqlar aparırlar. Gözlənilir ki, Donald Trampın səfəri həmin danışıqların siyasi səviyyədə tamamlanmasına ciddi təkan verəcək", – deyə politoloq əlavə edib.

Nicat İsmayılovun fikrincə, ABŞ və Hindistan son illərdə müdafiə sahəsində əməkdaşlığı əhəmiyyətli dərəcədə genişləndiriblər.

"Səfər çərçivəsində yeni silah sistemlərinin alınması, hərbi texnologiyaların paylaşılması, birgə hərbi təlimlərin artırılması, dəniz təhlükəsizliyi, Hind okeanında əməkdaşlıq və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi kimi məsələlərin müzakirəsi gözlənilir. Bu əməkdaşlıq regional təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır", – deyə o bildirib.

Politoloq hesab edir ki, ABŞ-Hindistan münasibətlərinin inkişafında əsas geosiyasi amillərdən biri Çinin artan təsiridir.

"Son illərdə Hind-Sakit okean regionunda rəqabət güclənib. Dəniz kommunikasiya xətlərinin təhlükəsizliyi ön plana çıxıb və sərhəd problemləri fonunda Hindistanın təhlükəsizlik siyasəti daha da fəallaşıb. ABŞ isə regionda qüvvələr balansının qorunması üçün Hindistanla strateji əməkdaşlığı daha da gücləndirməyə çalışır. Bu baxımdan Trampın səfəri regional qüvvələr balansına təsir göstərə biləcək mühüm diplomatik addımlardan biri hesab olunur", – deyə Nicat İsmayılov bildirib.

Onun sözlərinə görə, ABŞ, Hindistan, Yaponiya və Avstraliya arasında fəaliyyət göstərən "QUAD" platforması son illərdə Hind-Sakit okean strategiyasının əsas elementlərindən birinə çevrilib.

"Donald Trampın səfəri zamanı dəniz təhlükəsizliyi, kibertəhlükəsizlik, süni intellekt, kritik texnologiyalar, yarımkeçirici istehsalı, enerji təhlükəsizliyi və logistika layihələri üzrə yeni təşəbbüslərin irəli sürülməsi gözlənilir. Bu əməkdaşlıq təkcə hərbi deyil, iqtisadi təhlükəsizliyin təmin olunmasına da xidmət edir", – deyə politoloq vurğulayıb.

Nicat İsmayılov bildirib ki, ABŞ şirkətləri Hindistanda böyük investisiya layihələri həyata keçirirlər.

"Əsas əməkdaşlıq istiqamətləri süni intellekt, bulud texnologiyaları, kosmik sənaye, rəqəmsal iqtisadiyyat, kibertəhlükəsizlik, yarımkeçirici istehsalı və yüksək texnologiyalar sahələrini əhatə edir. Hindistanın yüksək ixtisaslı insan resursları ABŞ üçün mühüm üstünlüklər yaradır", – deyə o deyib.

Politoloqun sözlərinə görə, enerji sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də səfərin mühüm mövzularından olacaq.

"Buraya mayeləşdirilmiş təbii qaz, neft ticarəti, bərpa olunan enerji, yaşıl texnologiyalar və nüvə energetikası sahəsində əməkdaşlıq daxildir. Enerji təhlükəsizliyi hər iki ölkənin iqtisadi inkişaf strategiyasında mühüm yer tutur", – deyə Nicat İsmayılov bildirib.

Ekspert əlavə edib ki, Donald Tramp ilə Hindistan rəhbərliyi arasında keçiriləcək danışıqlarda Hind-Sakit okean regionunda təhlükəsizlik, terrorizmlə mübarizə, Yaxın Şərqdə vəziyyət, Ukrayna müharibəsinin yaratdığı geosiyasi nəticələr, beynəlxalq ticarət marşrutlarının təhlükəsizliyi və qlobal enerji bazarındakı dəyişikliklər də əsas müzakirə mövzuları olacaq.

"Bu məsələlər üzrə koordinasiyanın artırılması iki ölkənin strateji tərəfdaşlığını daha da möhkəmləndirə bilər", – deyə o bildirib.

Nicat İsmayılovun fikrincə, Donald Trampın Hindistan səfəri baş tutarsa, siyasi dialoq daha yüksək səviyyəyə yüksələcək, strateji tərəfdaşlıq daha da dərinləşəcək, ticarət dövriyyəsi artacaq, müdafiə sənayesi əməkdaşlığı genişlənəcək, texnologiya transferi sürətlənəcək, qarşılıqlı investisiyalar çoxalacaq, Hind-Sakit okean strategiyası daha da güclənəcək və Vaşinqton–Yeni Dehli əməkdaşlığı qlobal geosiyasi proseslərdə yeni mərhələyə keçəcək.

Sonda politoloq vurğulayıb ki, Donald Trampın Hindistana planlaşdırılan səfəri ABŞ–Hindistan münasibətlərinin gələcək inkişaf trayektoriyasını müəyyən edə biləcək mühüm diplomatik hadisədir.

"Səfərin əsas məqsədləri iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, ticarət sazişinin yekunlaşdırılması, müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində strateji koordinasiyanın gücləndirilməsi, yüksək texnologiyalar və enerji sahələrində tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi, eləcə də Hind-Sakit okean regionunda sabitliyin möhkəmləndirilməsi olacaq.

Mövcud geosiyasi şəraitdə Vaşinqton və Yeni Dehlinin yaxınlaşması yalnız ikitərəfli münasibətlərə deyil, həm də regional və qlobal güc balansına təsir göstərə biləcək mühüm strateji proses kimi qiymətləndirilə bilər", – deyə Nicat İsmayılov fikrini yekunlaşdırıb.

İradə Cəlil, Bizimyol.info