Son dövrlərdə Polşanın Cənubi Qafqaz siyasətində müşahidə olunan dəyişikliklər regionda geosiyasi proseslərin yeni istiqamətlər üzrə inkişaf etdiyini göstərir.
Xüsusilə Varşavanın Ermənistanla siyasi və hərbi əməkdaşlığı genişləndirməsi, eyni zamanda Azərbaycanla bağlı daha tənqidi mövqelərin səsləndirilməsi geniş müzakirələrə səbəb olub. Bu tendensiyalar Polşa-Azərbaycan münasibətlərinin gələcək inkişaf perspektivləri, Avropa İttifaqının regiondakı siyasəti və ümumilikdə
Cənubi Qafqazda qüvvələr nisbətinin dəyişməsi baxımından diqqətlə izlənilir.
Bu barədə Bizimyol.info xəbər portalına politoloq Nicat İsmayılov danışıb.
O deyib ki, Azərbaycan və Polşa uzun illər ərzində qarşılıqlı hörmət və faydalı əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan münasibətlər formalaşdırıblar. Hər iki ölkə enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-kommunikasiya layihələri və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində bir sıra məsələlərdə əməkdaşlıq edib. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm tərəfdaş kimi çıxış etdiyi dövrdə Polşa da bu əməkdaşlığın inkişafında maraqlı dövlətlərdən biri olub.
Lakin son illərdə Polşada siyasi hakimiyyət dəyişikliyi və xarici siyasətdə yeni prioritetlərin müəyyənləşdirilməsi Varşavanın regiona baxışında müəyyən korrektələrə səbəb olub. Yeni siyasi rəhbərlik Avropa İttifaqının ümumi xarici siyasət xətti ilə daha sıx koordinasiya olunmağa çalışır. Bu kontekstdə Ermənistanla münasibətlərin inkişaf etdirilməsi və İrəvana daha çox siyasi dəstəyin göstərilməsi müşahidə olunur.
“Polşanın Ermənistanla yaxınlaşmasının əsas səbəblərindən biri Avropa İttifaqının Cənubi Qafqazda təsir imkanlarını artırmaq istəyi ilə bağlı qiymətləndirilir. Ermənistan son illərdə Qərblə münasibətlərini genişləndirməyə çalışır və bu istiqamətdə Avropa paytaxtları tərəfindən müəyyən siyasi dəstək alır. Varşava da bu prosesdə fəal iştirak edən dövlətlər sırasında yer almağa çalışır.
Polşanın Ermənistanla münasibətlərinin inkişafı özlüyündə Azərbaycan əleyhinə siyasət kimi qiymətləndirilməməlidir. Bununla belə, bəzi hallarda Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyü ilə bağlı məsələlərdə balanslı mövqedən uzaq bəyanatların səsləndirilməsi Bakıda haqlı narahatlıq yaradır. Xüsusilə postmünaqişə dövründə regionda formalaşan yeni reallıqların tam nəzərə alınmaması ikitərəfli münasibətlərdə müəyyən soyuqluq yarada bilər” deyən politoloq bildirib ki,
Cənubi Qafqazın geosiyasi mənzərəsinə nəzər saldıqda görünür ki, Polşanın Ermənistanla yaxınlaşması regiondakı qüvvələr balansını ciddi şəkildə dəyişdirəcək səviyyədə deyil. Çünki regionda əsas geosiyasi aktorlar arasında Azərbaycan, Türkiyə, Rusiya, Avropa İttifaqı və digər beynəlxalq oyunçular xüsusi yer tutur. Bununla yanaşı, Avropa ölkələrinin Ermənistanı daha fəal şəkildə dəstəkləməsi regionda siyasi rəqabəti artıran amillərdən biri kimi çıxış edə bilər.
Nicat İsmayılov bildirib ki, Azərbaycan isə son illərdə özünü regionun əsas siyasi və iqtisadi güc mərkəzlərindən biri kimi təsdiqləyib. Enerji resursları, strateji nəqliyyat marşrutları, Orta Dəhliz layihəsindəki rolu və Avropanın enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfələr Azərbaycanın beynəlxalq əhəmiyyətini daha da artırıb. Bu səbəbdən hər hansı Avropa dövlətinin Azərbaycanla münasibətlərdə məsafə saxlaması ilk növbədə həmin ölkənin öz maraqlarına uyğunluq baxımından qiymətləndirilməlidir.
Polşanın Azərbaycanla münasibətlərdə əvvəlki strateji tərəfdaşlıq xəttindən uzaqlaşdığı barədə səsləndirilən fikirlərə gəldikdə isə, bu iddiaları tamamilə təsdiqləmək hələ tezdir.
Dövlətlərarası münasibətlərdə müəyyən dövrlərdə siyasi baxış fərqlərinin yaranması təbii hal hesab olunur. İqtisadi, enerji və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlıq potensialı hələ də kifayət qədər yüksək olaraq qalır. Hər iki ölkə arasında diplomatik kanallar açıqdır və qarşılıqlı maraqlar mövcuddur.
“Müşahidələr göstərir ki, Polşa-Azərbaycan münasibətlərində hazırda daha çox siyasi ritorika səviyyəsində müəyyən fərqlər nəzərə çarpır.
Lakin strateji əməkdaşlığın əsas sütunları tamamilə aradan qalxmayıb. Əksinə, Avropanın enerji təhlükəsizliyi məsələlərinin aktuallığını qoruduğu bir şəraitdə Azərbaycanla əməkdaşlığın əhəmiyyəti daha da artır.
Nəticə olaraq, Polşanın Ermənistanla yaxınlaşması və bəzi məsələlərdə Azərbaycana münasibətdə sərtləşən mövqeyi Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi müzakirələrə səbəb olsa da, bu proseslərin Azərbaycan-Polşa münasibətlərində dərin və geri dönməz böhran yaratdığını söyləmək üçün əsaslar məhduddur.
Münasibətlərin gələcək inkişafı tərəflərin qarşılıqlı maraqları, regional proseslərə obyektiv yanaşması və diplomatik dialoqun səviyyəsindən asılı olacaq” deyən politoloq bildirib ki, Azərbaycan öz milli maraqlarına əsaslanan müstəqil xarici siyasət kursunu davam etdirməklə yanaşı, Avropa dövlətləri ilə qarşılıqlı hörmətə əsaslanan əməkdaşlığın inkişafında bundan sonra da maraqlı olduğunu nümayiş etdirir.
İradə Cəlil, Bizimyol.info
