Təkamül sayəsində biz nəhəng ölçülü hamamböcəyi olmayan bir dünyada yaşayırıq. Keçmişdə nəhəng həşəratlar olub, bəs niyə bu gün həşəratlar kiçikdirlər? Bəs onlar bu qədər kiçik olmasaydı, biz nə edərdik?
Bizimyol.info "webtekno"ya istinadən xəbər verir ki, yəqin bizi yeyərdilər, amma xoşbəxtlikdən belə bir şey mümkün deyil.
Böcəklər bizim kimi ölçülərə çata bilmədiyi üçün mümkün deyil deyirik. Həqiqətən niyə?
Keçmişdə, xüsusilə Perm dövründə Meganeuropsis Permiana adlı nəhəng cırcırama növü yaşayıb
Bu cırcıramaların qanadları 75 sm, çəkisi isə 450 qrama çata bilirdi. Ancaq bu gün atlas güvəsi kimi böyük həşəratlar belə o qədər böyüyə bilmirlər. Həşəratların niyə bu ölçülərə çata bilmədiyini anlamaq üçün bir neçə nəzəriyyə var.
Bir nəzəriyyə, həşəratların ekzoskeletlərinin daha böyük bədənləri dəstəkləmək üçün kifayət qədər güclü olmadığıdır. Dənizdə yaşayan buğumayaqlılar daha böyük ola bilər, çünki su bədənlərinin ağırlığını saxlayır. Ancaq quruda böyük həşəratlar daha qalın ekzoskeletlərə ehtiyac duyarlar.
Arizona Dövlət Universitetindən Dr. Jon Harrisonun izah etdiyi kimi, bu nəzəriyyə tamamilə doğru olmaya bilər, çünki daha böyük buğumayaqlıların daha qalın ekzoskeletlərə malik olacağı gözlənilir, lakin məlumatlar bunu dəstəkləmir.
Həşəratların tənəffüs sistemi onların böyüməsinə mane olurmu?
Başqa bir nəzəriyyə isə həşəratların tənəffüs sisteminin onların böyüməsinə mane olmasıdır. İnsanlardan fərqli olaraq, həşəratlar oksigeni bədənlərinin yan tərəflərindəki dəliklərdən alırlar.
Bu dəliklərdən daxil olan oksigen traxeol adlanan hava ilə dolu borular vasitəsilə daşınır. Borular çox kiçik budaqlara bölünür və hər hüceyrəni oksigenlə təmin edir. Daha böyük həşəratlarda bu traxeollər kifayət qədər oksigen daşıya bilməz.
Keçmişdə həşəratların daha böyük olmasının səbəblərindən biri o dövrdə atmosferdəki oksigen səviyyəsinin daha yüksək olması ola bilər.
Dr. Harrisonun açıqlamalarına görə, son Paleozoy dövründə atmosferdəki oksigen səviyyəsi 32%-ə qədər yüksəlmişdir. Bu gün bu nisbət 21% təşkil edir. Yüksək oksigen səviyyələri həşəratların daha böyük ölçülərə çatmasına imkan verib.
Qadir, Bizimyol.info
