ABŞ Aeronavtika və Kosmik Agentliyinin (NASA) Marsda "Perseverance" roveri tərəfindən çəkilmiş qayada qədim həyatın əlamətləri ola biləcək əlamətlər tapılıb.
Bizimyol.info "hurriyet"ə istinadən xəbər verir ki, NASA-nın açıqlamasına görə, "Perseverance" roverinin tapıntıları üzərində çalışan elm adamları, milyardlarla il əvvəl mikrob həyatına ev sahibliyi edə biləcəyinə dair əlamətləri olan bir qaya müəyyən ediblər.
Böyük Kanyondakı şəlalədən sonra elm adamları tərəfindən "Çeyava şəlaləsi" adlandırılan ox ucu formalı qaya, Marsın keçmişdə mikroskopik həyata ev sahibliyi edib-etmədiyinə dair ipucu ola biləcək maraqlı xüsusiyyətlərə malikdir.
"Perseverance" roverində alətlərlə aparılan təhlillər göstərdi ki, uzunluğu 1 metr və eni 60 santimetr olan qayada qədim həyatın tərifinə uyğun izlər var. Qaya, rover tərəfindən tədqiq edilən ərazidə axan suyun milyardlarla il əvvəl mövcud olduğunu göstərir, kimyəvi imzaları və canlıların yaratdığı strukturları nümayiş etdirir.
"Perseverance" tərəfindən araşdırılan 22-ci qaya nümunəsi olan "Çeyava şəlaləsi" iyulun 21-də Jezero kraterinə axan su ilə çoxdan oyulmuş 400 metr enində qədim çay vadisi olan Neretva Vallisin şimal kənarını araşdırarkən tapılıb.
"Çeyava şəlaləsi"ni roverin "Raman və Luminescence Scanning of Habitable Environments for Organics and Chemicals (SHERLOC)" aləti ilə bir neçə dəfə skan etdikdən sonra onun tərkibində üzvi birləşmələr olduğu məlum olub. Bildirilib ki, karbon əsaslı bu molekullar həyatın tikinti materialı hesab edilsə də, qeyri-bioloji proseslərlə də əmələ gələ bilir.
Ken Farley, Pasadenadakı Kaliforniya Texnologiya İnstitutunun əməkdaşı və "Perseverance" layihə komandasının üzvü: “Çeyava şəlaləsi "Perseverance" tərəfindən indiyə qədər öyrənilmiş ən təəccüblü, mürəkkəb və potensial olaraq ən vacib qayadır. Üzvi maddələrin, mikrobların enerji mənbəyi kimi istifadə edə biləcəyi kimyəvi reaksiyaları göstərən fərqli rəngli nöqtələrin və qayadan keçən həyat üçün lazım olan suyun ilk inandırıcı tapıntılarını əldə etdik. Digər tərəfdən, biz qayanın necə əmələ gəldiyini və yaxınlıqdakı qayaların “Çeyava şəlaləsi”ni nə dərəcədə qızdırdığını və bu xüsusiyyətlərə töhfə verdiyini tam olaraq kəşf edə bilməmişik”, - deyeə qeyd edib.
"Çeyava şəlaləsi" qayanın içindən keçən iri ağ kalsium sulfat damarlarına malikdir və onların arasında Marsa özünəməxsus paslı qırmızımtıl rəng verən minerallardan biri olan hematitin varlığını göstərən material zolaqları var.
Sözügedən qırmızı bölgələrə daha yaxından baxdığımızda, bəbir naxışına bənzəyən qara maddələrlə əhatə olunmuş çoxlu nizamsız formalı, millimetr böyüklüyündə kirli ağ ləkələr də aşkar edilib. "Perseverance" "Planetary Instrument for X-ray Lithochemistry (PIXL)" aləti müəyyən etdi ki, bu qara halolarda həm dəmir, həm də fosfat var.
David Flannery, Avstraliyanın Kvinslend Universitetinin astrobioloqu və "Perseverance" komandasından biri: "Bu məqamlar böyük sürprizdir. Yer kürəsində süxurlardakı bu cür xüsusiyyətlər çox vaxt yerin altında yaşayan mikrobların daşlaşmış qalıqları ilə əlaqələndirilir. Digər tərəfdən, süxurda təsbit edilən millimetr böyüklüyündə olivin kristallarının və sulfatın planetdəki maqmanın kristallaşması nəticəsində əmələ gəldiyi və yaşaması mümkün olmayan temperaturlarda qayaya yapışaraq qeyri-bioloji proseslərlə bəbir naxışlarını əmələ gətirməsi də düşünülür", - deyə bildirib.
Alimlər müşahidə edilən izlərlə bağlı digər fikirləri də dəyərləndirir və qədim həyatın qəti tapıntısı üçün əlavə tədqiqatların lazım olduğunu bildirirlər.
Qadir, Bizimyol.info
