“Qazaxıstanın xarici siyasəti Sovet İttifaqının dağılmasından sonrakı dövrdə çoxtərəfli siyasət və strateji balans prinsipləri ilə formalaşıb.Müstəqilliyinin ilk dövrlərindən etibarən Astana müxtəlif qlobal və regional güclərlə balanslı münasibətlər quran, tək bir güc mərkəzindən həddindən artıq asılılıqdan qaçan xarici siyasət xəttini qəbul etmişdir.
Bu barədə Bizimyol.info xəbər portalına danışan Diplomatiya və Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin (DASAM) prezidenti Mehmet Gökhan Özçubukçu bildirib ki, bu yanaşma ölkənin beynəlxalq sistemdəki mövqeyini qorumaq üçün təkcə seçim deyil, həm də fundamental strateji zərurətə çevrilmişdir. Bu gün beynəlxalq sistemin daha parçalanmış, rəqabətli və çoxqütblü bir quruluşa çevrilməsi Qazaxıstanın balans siyasətini daha da ön plana çıxarmışdır.
Ekspert bildirir ki, böyük güc rəqabətinin gücləndiyi, orta ölçülü dövlətlərin manevr məkanının daraldığı bir mühitdə Qazaxıstan çoxtərəfli diplomatiya vasitəsilə həm iqtisadi, həm də siyasi çeviklik əldə etməyi hədəfləyir: “Bu kontekstdə Astananın xarici siyasət yanaşması müxtəlif bloklarla münasibətlərin bir-birinə alternativ deyil, tamamlayıcı elementlər olduğu anlayışına əsaslanır. Qazaxıstan, Rusiya və Çin kimi regional və qlobal güclərlə sıx iqtisadi, siyasi və təhlükəsizlik münasibətlərini qoruyub saxlayaraq, Avropa Birliyi ölkələri, ABŞ və Yaxın Şərq ölkələri ilə çoxşaxəli əməkdaşlıqlar da inkişaf etdirir. Xüsusilə enerji, nəqliyyat dəhlizləri, investisiya və ticarət kimi sahələrdəki bu çoxölçülü münasibətlər ölkənin geoiqtisadi mövqeyini gücləndirir. Bu struktur Qazaxıstanın xarici siyasətini daha çevik və uyğunlaşa bilən edir, onu birqütblü yanaşmadan uzaqlaşdırır”.
Mehmet Gökhan Özçubukçu vurğulayıb ki, Türkiyə ilə münasibətlər Qazaxıstanın xarici siyasət arxitekturasında xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Tarixi, mədəni, dil və sivilizasiya tərəfdaşlığı iki ölkə arasındakı münasibətlərin mövcud siyasi maraqlarla məhdudlaşmadığını, daha dərin və uzunmüddətli təməl üzərində qurulduğunu göstərir.
Türkiyə və Qazaxıstan arasındakı münasibətlər, xüsusən də Türk Dövlətləri Təşkilatı kimi çoxşaxəli platformalar vasitəsilə institusional hala gətirilmiş və daha sistemli əməkdaşlıq səviyyəsinə qaldırılmışdır.
Ekspertin fikrincə, bu, türk dünyası daxilində siyasi, iqtisadi və mədəni inteqrasiyanın güclənməsinə töhfə verir. Qazaxıstanın çoxşaxəli xarici siyasət yanaşması Türkiyə ilə münasibətlərini heç bir alternativ istiqamətin qarşısına qoymur. Əksinə, bu münasibətlər genişlənən diplomatik spektrin təbii və tamamlayıcı hissəsi kimi qəbul edilir.
“Astananın qəbul etdiyi balans yanaşması müxtəlif coğrafiyalardakı münasibətlərə qarşılıqlı eksklüziv kanallar kimi deyil, qarşılıqlı dəstəkləyici kanallar kimi baxmağa imkan verir. Bu, həmçinin Qazaxıstanın beynəlxalq arenada proqnozlaşdırıla bilən və etibarlı aktyor kimi mövqeyinə töhfə verir.
Regional miqyasda Qazaxıstan Mərkəzi Asiyada sabitliyin qorunmasına və əməkdaşlıq mexanizmlərinin gücləndirilməsinə də əhəmiyyət verir. Sərhədyanı iqtisadi layihələr, nəqliyyat dəhlizləri və enerji əməkdaşlığı ölkənin yalnız öz maraqlarını deyil, həm də regional balansı nəzərə alan bir yanaşma tətbiq etdiyini göstərir. Bu kontekstdə Qazaxıstan regional dialoqu dəstəkləyən və çoxtərəfli platformaları təşviq edən diplomatik profil təqdim edir”, – deyə ekspert bildirib.
İradə Cəlil, Bizimyol.info
