Dünya okeanları o qədər turşulaşmaq üzrədir ki, onlar dəniz həyatını təmin edə bilmir və iqlimi sabitləşdirmək üçün qeyri-adekvatdır. Bazar ertəsi yayımlanan yeni hesabata görə, bunun tezliklə baş verəcəyi gözlənilir.
Bizimyol.info "trthaber"ə istinadən xəbər verir ki, Potsdam İqlimə Təsirin Tədqiqatları İnstitutu (PIK) tərəfindən hazırlanan hesabatda planetimizin həyatı təmin etmək qabiliyyətini müəyyən edən doqquz kritik faktor nəzərdən keçirilir.
Bu doqquz ərazidən altısı son illərdə insan fəaliyyəti nəticəsində təhlükəsiz hədlərini artıq keçib. PIK-in ilk Planet Sağlamlığı Yoxlanışı hesabatına görə, okeanın turşulaşması bu amillərə əlavə olunmaq üzrədir.
İqlim dəyişikliyi, təbii növlərin və yaşayış yerlərinin itirilməsi, şirin su ehtiyatlarının azalması və plastik və kimyəvi gübrələr kimi çirkləndiricilərin artması aşılmış təhlükəsiz hədlər sırasındadır.
Qalıq yanacaqların yandırılması nəticəsində atmosferə sürətlə artan karbon qazı (CO2) emissiyaları səbəbindən okeanların turşulaşma səviyyəsi də təyin edilən ən yüksək həddi keçmək üzrədir.
PIK hesabatının aparıcı müəlliflərindən biri Boris Saksşrvski: "CO2 emissiyaları artdıqca, bu qazın daha çoxu dəniz suyunda həll olunaraq okeanları daha turşulu edir", - deyib. Ekoloq alim vurğulayıb ki, hətta indiki emissiya səviyyələrində də okean sisteminin reaksiyası vaxt tələb edir, ona görə də turşulaşma həddini aşmaq qaçılmazdır.
Turşu su dəniz həyatı zəncirinin mühüm hissəsi olan mərcanlara, qabıqlılara və fitoplanktona mənfi təsir göstərir. Bu, okeanların daha çox CO2 udmaq və qlobal istiləşməni məhdudlaşdırmaq qabiliyyətini zəiflətməklə yanaşı, milyardlarla insanın qida təminatını təhdid edir.
1987-ci ildə bəzi zərərli kimyəvi maddələrin qadağan edilməsi ilə ozon təbəqəsi yaxşılaşmağa başladı. Bununla belə, atmosferdəki incə hissəciklər kimi digər təhlükəli amillər özünün ən yüksək həddinə çatıb. Bu hissəciklər ürək və ağciyər xəstəliklərinə səbəb ola bilər.
Tədqiqatçılar qeyd ediblər ki, bir çox ölkələrin havanın keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün göstərdiyi səylər sayəsində hissəciklərin səviyyəsində müəyyən qədər azalma olub. Bununla belə, sənayeləşmə prosesində olan ölkələrdə bu dərəcələrin sürətlə arta biləcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər.
PİK-in doqquz planet sərhədləri insanlara təbii sistemlərin geri dönüşü olmayan nöqtələrə çatmasının qarşısını almaq üçün xəbərdarlıq edir. Saksşrvski bu məhdudiyyətlərin bir-biri ilə əlaqəli olduğunu və həddi aşmasının dünyanın bütün canlı sistemini təhlükə altına sala biləcəyini bildirib.
Hesabatda həmçinin qeyd olunur ki, bir problemin həlli digər sahələrdə müsbət nəticələr verə bilər. Məsələn, dünya temperaturunun sənayedən əvvəlki səviyyədən 1,5 dərəcə Selsi yüksəlməsinin qarşısının alınması bir çox aspektlərdə irəliləyişlərə səbəb ola bilər.
Qadir, Bizimyol.info
