Tutaq ki, bazara gedib rəfdə satılan məhsullardan birini 20 lirəyə alırsınız. Bu məhsuldan çox razı qaldınız, amma ertəsi gün yenidən almaq üçün həmin marketə gedəndə bu məhsulun 40 lirə olduğunu gördünüz. Belə bir vəziyyətdə bu məhsulu yenidən alacaqsınızmı? Əgər aldığınız məhsul Giffen məhsuludursa, bu suala cavabınız çox güman ki, bəli olacaq.

Bizimyol.info xəbər verir ki, "webtekno"nun yazdığına görə əslində, bu o deməkdir ki, biz özümü də bilmədən qiyməti məhsulun qiymətinin artmasına səbəb ola bilərik.

Bəs məhsulların qiymətləri artdıqca niyə daha çox almağa meylli olduğumuzu izah edən "Giffen paradoksu" tam olaraq nədir?

"Giffen paradoksu"nu başa düşmək üçün əvvəlcə tələb və təklif anlayışına nəzər salaq.

Təklif satıcının müəyyən bir qiymətə satdığı məhsul və ya xidmətin məbləğidir. Tələb insanların müəyyən bir qiymətə satıcıdan almağa hazır olduqları məhsul və ya xidmətdir. Tələb və təklif o deməkdir ki, qiymətlər yüksəldikdə tələb azalır, qiymətlər azaldıqda isə tələb artmağa başlayır.

Tələb və təklifin qarşılıqlı əlaqəsi mağazalardakı məhsulların qiymətini və şirkətin əldə etdiyi mənfəəti müəyyən edir. Əslində bu konsepsiya bazarların yüksək keyfiyyətli pendiri adi brend pendirdən daha baha qiymətə satmasını izah edir.

1895-ci ildə ingilis iqtisadçısı Alfred Marshall tələb və təklifin necə meydana gəldiyini riyazi şəkildə izah edən şəxs idi

Lakin o, ümumi qaydaları bildirdikdən sonra maraqlı istisnalarla rastlaşmağın mümkün olduğunu bildirir. Marşal deyir ki, qiymət artımları bəzi hallarda təəccüblü şəkildə tələbi artıra bilər.

Bu vəziyyəti ilk ortaya qoyan şəxs dövrün tanınmış iqtisadçısı, şotlandiyalı Robert Giffendir. Bu iqtisadçı görür ki, 19-cu əsrin ortalarında İrlandiyada başlayan kartof qıtlığı kartofun qiymətini artırıb.

Bunun kartofa olan tələbatı azaltmaq əvəzinə artırdığının şahidi olur və bu məntiqsiz ziddiyyəti şübhə altına almağa başlayır. Giffenin müzakirə etdiyi bu vəziyyət tələb və təklif anlayışına zidd olduğu üçün onun əsəri "Giffen paradoksu" adlanır.

Bundan əlavə, qiymətləri artdıqca tələbi artan məhsullara Giffen malı deyilir

Giffen malları əsasən əsas ehtiyacları əhatə edir. Bu səbəbdən qiymətlər qalxsa belə, istehlakçılar almağa davam edəcəklər. Bu məntiqlə Giffen mallarına tələb qiymət artdıqca artır, qiymət düşəndə ​​isə aşağı düşür.

Bunlar pulunuz az olanda ümumiyyətlə daha çox istehlak etdiyiniz məhsullardır, lakin gəliriniz artdıqda onları tez bir zamanda daha yaxşı variantlarla əvəz edirsiniz. Bəzi Giffen malları; duz, düyü, çörək və kartof.

Məsələn, universitet illərində çoxlu makaron istehlak etməli ola bilərsiniz, ancaq məzun olub daha yaxşı gəlir səviyyəsinə çatdıqdan sonra makaron artıq əvvəlki qədər istehlak etdiyiniz məhsul ola bilməz.

"Giffen paradoksu"nun başqa bir nümunəsi üçün ətə baxa bilərik

Ət məhsullarının qiyməti artdıqca çoxumuz ətdən imtina edib ona ayırdığımız büdcəni daha sərfəli ərzaq məhsullarına xərcləməyə başladıq və nəticədə tələb-təklif balansı dəyişdi.

Daha sonra əsas ərzaq məhsullarının qiymətlərində artım oldu ki, bu da "Giffen paradoksu" ilə üzləşməyimizə səbəb oldu. Eynilə, aztəminatlı ailələr bir neçə inqrediyentlə yemək bişirib gününü çörəklə keçirə bildiyi halda, tərəvəz qiymətlərinin artması ilə bu, artıq mümkün olmayıb.

Nəticədə çörək bir çox insanın əsas qidasına və ən ucuzuna çevrilib. Nəticədə çörəyə tələbat artdıqca çörəyin qiyməti də artmağa başlayıb. Fikirləriniz nədir?

Qadir, Bizimyol.info