Qəzzada baş verən böyük faciə insanlığa qarşı cinayətlərin bu əsrdə zamandan asılı olmayaraq tam sürətlə davam etdiyinin sübutudur. Baş verənlər Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) Təhlükəsizlik Şurası və beynəlxalq hüquq kimi qurum və təşkilatların işlək olmadığını və onların istifadə müddətinin çoxdan keçdiyini açıq şəkildə ortaya qoydu. Üstəlik, Qərb dünyasının insan haqları, demokratiya, etik dəyərlər, həmçinin, ifadə azadlığı kimi məsələlərdə həmişə qürur mənbəyi kimi istifadə etdiyi ikili standartlar və qaranlıq tərəfləri bu münasibətlə bir daha sübuta yetirilib.

Bizimyol.info xəbər verir ki, Kipr Türk Respublikası Prezidentinin beynəlxalq əlaqələr və diplomatiya üzrə xüsusi müşaviri prof. Dr. Hüseyn İşıqsal Türkiyə mətbuatı üçün Şimali Kipr Türk Respublikası (ŞKTC) ilə Qəzza arasındakı oxşarlıqlar və qarant modelinin əhəmiyyətindən yazıb: "Bütün bu acı həqiqətləri təcrübə ilə öyrənmiş və bu çağa aid olmayan təcridlərin bədəlini hələ də ödəməyə davam edən Kipr türk xalqına bu faciə yad deyil".

"Qanlı Milad" və Qəzza oxşarlıqları

1963-cü il "Qanlı Milad" hücumları ilə bu proseslərdən keçən Kıbrıs türkləri, verdikləri yüzlərlə şəhidlə birlikdə kəndlərini, qəsəbələrini, mülklərini, bir sözlə evlərini tərk etmək məcburiyyətində qaldılar. 1974 Xoşbəxt Sülh Hərəkatına qədər 11 qaranlıq il olaraq xarakterizə edilən bu dövrdə bir-biri ilə sərhədi və əlaqəsi olmayan 39 yaşayış məntəqəsində yaşamaq məcburiyyətində qalan, o dövr üçün Kipr adasının yüzdə 3-ə sahib olan Kıbrıs Türk xalqı bütün dünyanın gözü qarşısında soyqırım sınağından keçdi. Silah gücü ilə unitar Yunan dövlətinə çevrilən strukturun mücahidlərin qoruduğu bu bölgələrə dövlət xidmətləri göstərilmədi.

On minlərlə insan ən adi ehtiyaclarından belə məhrum edildi. Bölgədə çalışan türk məmurları işlərindən zorla uzaqlaşdırıldı, hətta dövlət yardımı ilə dolanmağa ehtiyacı olanların da gəlirləri kəsildi. İşləmək və digər ehtiyaclarını ödəmək üçün bölgələrini tərk edən onlarla kiprli türk Kipr Rumları tərəfindən qaçırılaraq öldürüldü. BMT-nin hazırladığı hesabatlara görə, o dövrdə əhalinin təxminən yarısı olan 56 min Kıbrıs türkü çadırlarda və BMT, Qızıl Xaç və Qızıl Ayparanın köməyi ilə sağ qala bildi.

Bu 11 qaranlıq ildə Kipr türklərinin məruz qaldıqları qeyri-insani əməllər BMT Baş katibinin Təhlükəsizlik Şurasına təqdim etdiyi hesabatlarda qeyd olunsa da, Təhlükəsizlik Şurasının üzvləri və Qərb dünyası hadisələri izləməyə üstünlük verdilər, ədaləti indi Fələstində etdikləri kimi görməz oldular. 20 iyul 1974-cü ildə adanın Yunanıstana ilhaqının qarşısını almaq və Kipr türklərinin həyat təhlükəsizliyini təmin etmək üçün qarant ölkə Türkiyə tərəfindən həyata keçirilən Xoşbəxt Sülh Əməliyyatı göstərdi ki, soyqırımların qarşısını almağın yeganə yolu Təhlükəsizlik Şurasının və ya bir kağız parçasından artıq olmayan beynəlxalq hüquq qərarları ilə deyil, yerlərdə effektiv və faktiki müdaxilədir.

Qarant dövləti olmayan Fələstin xalqının bu gün yaşadığı faciə və hər gün məruz qaldığı hərbi cinayətlər müharibənin vəhşiliyini, məzlumların tənhalığını, qüdrətlilərin susqunluğunu, uşaqlar qətlə yetirilərkən hətta yardım karvanlarının belə müxtəlif icazələr adı ilə gecikdirildiyi insanlığın utanc verici hallarını bir daha xatırlatdı.

Zəmanət niyə lazımdır?

Qəzza faciəsində də aydın göründüyü kimi, Fələstin və Kipr problemlərinin əsas hədəfi bir tərəfin suverenliyini digər tərəfə bağışlamaq cəhdidir. İki situasiya arasında başqa bir oxşarlıq da ondan ibarətdir ki, bir tərəf öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu, hətta mövcudluğunu qəbul edə bilməyərək etnik, dini və mədəni baxımdan fərqli olan “digərinin” suverenliyini aradan qaldırmağa çalışır. Bu çərçivədə bu gün İsrailin fələstinlilərə qarşı, keçmişdə isə Rum tərəfinin Kipr türklərinə qarşı həyata keçirdiyi soyqırım cəhdləri; Bu gün hər iki xalqa tətbiq edilən iqtisadi və siyasi təcrid, onların varlığının inkar edilməsi, şübhəsiz ki, günahsız deyil.

Özünü Kiprin yeganə qanuni orqanı kimi görən, az qala 50 il keçməsinə baxmayaraq Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti (KKTC) sərhədləri daxilindəki bütün şəhər və bələdiyyə başçılarını seçən qeyri-sağlam və mürtəce zehniyyətin nə cür fəlakətlərə yol verdiyinin hər gün Qəzzada şahidi oluruq. Bu, şübhəsiz ki, Türkiyənin təsirli və faktiki təminat, həmçinin, çəkindirici olmayacağı bir coğrafiyada hegemon zehniyyətin bizi gətirəcəyi son nöqtədir.

Bu nöqtədə ŞKTC-nin qurucu prezidenti Rauf Raif Denktaşın iki deyimin nə qədər mənalı və ölümsüz olduğu bir daha aydın oldu. Denktaşın tez-tez işlətdiyi, “Türk əsgərlərini adaya gətirən şəxs olaraq məni xatırla” və “Bir xalqın çata biləcəyi ən yüksək səviyyə dövlət sahibi olmaqdır” sözləri Qəzzada yaşanan insan faciəsinin səbəblərini ən təəccüblü şəkildə izah edir.  Kipr misalında olduğu kimi, Qəzzada ağrı və göz yaşlarının dayandırılması ancaq Fələstin xalqının təhlükəsizliyini və 2 dövlətli həll yolunu təmin edəcək effektiv və faktiki təminat sistemi ilə mümkün ola bilər.

Beynəlxalq aləmdə tanınmaq kifayət deyil

Qəzzadakı vəhşiliyi, Ukrayna-Rusiya müharibəsini və bugünkü siyasi konyukturanı nəzərə alsaq, Yunan liderlərinin davamlı olaraq “Kıbrısdakı zəmanətlər artıq köhnəlib və ləğv edilməlidir” arqumenti geri dönmə legitimliyini tamamilə itirdi. Son hadisələrin bir daha sübut etdiyi digər həssas məqam isə ŞKTC kimi yaxşı qorunan sərhədləri olan təhlükəsiz ölkədə yaşamanın diplomatik yolla tanınmaqdan çox daha önəmli olmasıdır.

Bu gün diqqətdən kənarda qalan və faktiki olaraq İsrailin işğalı altında olan Fələstin Dövləti BMT-yə üzv olan 139 ölkə tərəfindən rəsmən tanınır. Həmçinin Fələstin; Ərəb Liqası, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT), G77, Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi, Beynəlxalq Futbol Assosiasiyası (FIFA), Beynəlxalq Basketbol Federasiyası (FIBA), Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatı (UNESCO), Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi (AİHM), eləcə də, bir çox beynəlxalq təşkilatların tamhüquqlu üzvü və BMT-nin müşahidəçi üzvü statusuna malikdir.

Xülasə, latınca “intelligenti pauca” termini o deməkdir ki, bilikli və təcrübəli adama məsələni başa düşmək üçün sadəcə bir neçə söz lazımdır. Bu gün Qəzzada yaşanan insan faciəsi bir daha göstərir ki, ən çətin şərtlərdə belə yunan hakimiyyətinə düşməyən, hər ümidini itirəndə özlərindən 70 kilometr şimalda Toros dağlarına baxan, yenidən birləşən mücahid Kipr Türk xalqı 1974-cü ildə bir əsrdir həsrət çəkdikləri Mehmetçik dünyaya göstərdi ki, Türkiyənin qarantlığını heç vaxt şübhə altına almayacaq. Acı təcrübələrdən keçərək, Kipr xalqı təhlükəsizliyin həyatın ən vacib elementi olduğunu bilir.

ŞKTC prezidenti Ersin Tatarın 2020-ci il seçkilərində qalib gələrək irəli sürdüyü “2 dövlətli həll yolu” bölgədəki xaotik dövrün geosiyasi reallıqlarına və təhlükələrinə doğru zamanda verilən cavabdır. Dövlətini qurmaq üçün bir çox sınaqlardan uğurla çıxan Kıbrıs Türk xalqı hər zaman azadlıq ideyasına, istiqlal davasına sadiq atalarımızdan bizə miras qalan bu müqəddəs torpaqları  qoruyacaq.  Ana vətən Türkiyənin gələcək nəsillərin bir daha soyqırımla sınağa çəkilməsinə əsla icazə verməyəcəyinə faktiki qarantıdır.

Qərb dövlətlərinin, xüsusilə də Amerika Birləşmiş Ştatlarının (ABŞ) regionda əsas məqsədi sülh, sabitlik, həmçinin, davamlı sülhdürsə, Türkiyə tərəfinin irəli sürdüyü əməkdaşlıq təklifləri və adada mövcud olan iki dövlətin səmimi olaraq mehriban qonşuluq münasibətlərinə əsaslanan yeni siyasətinə əhəmiyyət verməlidir.

Qadir, Bizimyol.info