Stalinin göstərişi ilə sovet arxeoloqları Səmərqənddə Əmir Teymurun məqbərəsini açaraq, dünyada böyük səs-küy yaradacaq hadisəyə səbəb oldular. Antropoloq Gerasimovun başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti 1941-ci il iyunun 1-də Teymurun məzarına daxil oldu. Bunun insanların inandığı lənəti doğuracağı düşünülürdü. Komanda Səmərqənddəki Teymurilər İmperatorluğunun banisi Teymurun məqbərəsinə daxil olub və gizli dəfn otağına girərək qazıntılara başlayıb.

Bizimyol.info xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, oğulları Şahruh və Miranşahın da yer aldığı bu dəfn otağında xalqın inancına görə Teymurun lənəti də var idi.

Bir inanca görə, Teymurun qəbrinin açılması fəlakətə səbəb ola bilərdi. Əslində onların qorxuları təsadüfi olaraq, reallaşdı, məzar açılandan dərhal sonra Almaniya Sovetlərə müharibə elan etdi. Türklərin tarix boyu böyük hökmdarları olan, Avropanı dəhşətə gətirən Atilladan tutmuş, Çinə rəhm etməyən Mete Hana qədər, Anadolunun qapılarını açan Alp Arslandan tutmuş, İstanbulu fəth edən Fatehə qədər... Bu adlardan daha çoxunu sadalaya bilərik, o cümlədən Orta Asiyanın nümayəndələrindən olan Əmir Teymur. 1336-cı ildə Özbəkistanın Keş şəhərinin Hacı İlqar kəndində anadan olan Teymurun anası Təkinə Hatunun mənşəyi şayiələrə görə Çingiz xana gedib çıxır.

Yenə bir deyimə görə, Çingiz xan doğulanda olduğu kimi Teymur da doğulanda əlində qan laxtası olub. Bu o demək idi ki, həmin şəxs döyüşkən hökmdar olacaq. Jan-Pol Ru “Uzun Teymur” kitabında bu əhvalatı belə təsvir edir:

“Mən 1976-cı ildə bu qan laxtasının Tanrının bəxş etdiyi bir gücün simvolu olduğunu və bu gücün nəsildən-nəslə topuq sümüyü şəklində keçəcəyini bildirmişdim”.

Teymurun hərbi dühasının ən yaxşı nümunəsi Hindistan Ekspedisiyasıdır. Mustafa Rəhmi Balabanın tərcüməsində “Teymur və onun qanunu” əsərində bu ekspedisiyadan bəhs edilir:

“Dehli qubernatoru Mahmur hind əsgərləri ilə birlikdə müdafiəyə çıxdı. Hind əsgərlərinin qarşısında çoxlu fil var idi. Tatarlar və onların atları qorxub geri qaçdılar. Lakin ertəsi gün Teymur çoxlu dəvələri ordusunun qarşısına düzdü. Onların kişmişinin üstünə quru buğda və çovdar sapı qoyub od vurdu. Bu atəşi görən fillər qorxaraq geri qaçdılar. Bununla da, tatarlar (Teymurun ordusu) hücumla hindliləri məğlub etdilər”.

Tarixdə bir çox səfərlər təşkil edərək adını bütün dünyaya tanıdan Teymur 71 yaşında Çinə yürüşü zamanı Otrarda xəstələnir və 1405-ci il yanvarın 19-da vəfat edir. O, Səmərqənddə dəfn edilib.

Xalqın rejimlə əlaqələrini gücləndirmək üçün təşəbbüslər irəli sürən Sovet İttifaqı Səmərqənddə Teymurun məzarını da bərpa etdirdi. 1941-ci ilin iyununda tədqiqatçılar böyük maraqla Teymurun məzarını açmağa cəhd etdilər. Bu vəziyyət bir çox möcüzələri və qorxuları üzə çıxardı. Xalq inancına görə, Teymurun məzarının açılması fəlakət gətirəcəkdi. Bu əfsanə hər iki kitabədə həkk olunub. Qəbir daşının üzərində birinci yazı yazılıb və orada “Mən ölümdən diriləndə yer titrəyəcək” yazılıb. İkincisi isə qəbrin içərisindədir və yazılıb: “Məni narahat edən, məndən daha dəhşətli bir işğalçı çıxaracaq”.

İş Özbəkistan Kommunist Partiyasının katibi Usman Yusupovun nəzarəti altında başladı və o, bunların sadəcə bir mif olduğunu düşünərək hərəkət etdi. Qazıntılar zamanı ümumilikdə 5 qəbir araşdırılıb. Bunlar Əmir Teymurun, oğulları Şahruh və Miranşahın, nəvələri Uluqbəyin və Muhammet Sultanın məzarları idi. Əvvəlcə Şahruhun, daha sonra Uluqbəyin məzarı açılıb. Əmir Teymurun sümükləri iyunun 19-21-də tapılıb. Qazıntı hesabatlarına nəzər salsaq, Teymurun qəbrinin üzərində gümüş saplarla işlənmiş ayələr olan örtük var idi. Deyilənə görə, tabut açılanda kəskin qoxuya rast gəlinib. Skeletin üzərində mumiyalanmış formada dəri qalıqları tapılıb. Bədənin üzü İslam qaydalarına uyğun olaraq qibləyə baxırdı. Məlumata görə, skelet 1,70 metr boyunda, yaxşı formada, bədəninin müəyyən yerlərində çapıqlar olan, sağ ayağının sümükləri digərindən nazik və qısa olan şəxsə məxsusdur. Bunlara əlavə olaraq Teymurun tipik monqol üz cizgilərinə, qırmızı saçlara, dodağının hər iki tərəfindən aşağı enən bığlarına və saqqala malik olduğu müəyyən edilir.

Qazıntının fotosunu çəkən Malik Kayumovun sözlərinə görə, bu hadisə özbəkləri narahat edib. Hətta qazıntı qrupuna xəbərdarlıq edilir. Məzarın açılmasından cəmi bir gün sonra II. İkinci Dünya Müharibəsinin şərq cəbhəsi başlayır və iyunun 22-də alman tankları Sovet sərhədini keçir. Müharibənin səbəbi məzarın açılması ilə əlaqələndirilsə də, əslində bu, sırf təsadüfdür. Qazıntı ilə bağlı göstərişin İosif Stalinin özü tərəfindən imzalandığı iddia edilir. Türbə açıldıqdan sonra 19-20 noyabr 1942-ci ildə Teymur üçün dəfn mərasimi keçirilir. Təəccüblü bir təsadüfdür ki, ən mühüm döyüşlər həmin gün Stalinqradda baş verir. Sovet qoşunları müharibənin gedişatını dəyişdirən əks hücuma keçir. Dövrünə damğasını vuran və hələ də adından söz etdirən bu ulu öndərin Yıldırım Beyazıtla apardığı Ankara savaşına görə daha çox araşdırmalara mövzu olduğu görünür.

İlahin, Bizimyol.info