“Kipr məsələsi uzun illərdir beynəlxalq münasibətlər gündəliyində həssas bir məsələ kimi yer alır və müxtəlif tərəflər tərəfindən fərqli həssaslıqla yanaşılır. Bu cür sənədlər bir çox ölkələrin xarici siyasət təcrübələrində birbaşa tərəfdarlıq əvəzinə diqqətli diplomatik balans tələb edən sahələr arasında hesab olunur.
Qazaxıstanın xarici siyasət yanaşması ümumiyyətlə çoxtərəfliliyə və balansa əsaslanır. Bu kontekstdə Astana müxtəlif bölgələr və aktorlarla münasibətlərində mövcud diplomatik kanalların açıq qalmasını və qarşılıqlı maraq əsasında münasibətlərin inkişaf etdirilməsini prioritet hesab edir”.
Bu barədə Bizimyol.info xəbər portalına danışan Diplomatiya və Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin (DASAM) prezidenti Mehmet Gökhan Özçubukçu bildirib ki, bu yanaşma həssas məsələlərdə qəfil və sərt mövqelər əvəzinə ehtiyatlı, ölçülü və balanslı mövqe tutmağa imkan verir.
Bu baxımdan, Qazaxıstanın Kipr məsələsinə yanaşması münasibətlərdə kəskin fikir ayrılıqlarına səbəb olan bir perspektiv deyil, diplomatik əlaqələrin təbii davamı və çoxşaxəli xarici siyasət anlayışı hesab edilə bilər.
Ekspertin fikrincə, Astananın ümumi mövqeyi fərqli coğrafiyalardakı ölkələrlə münasibətlərə alternativ və ya əks ərazilər kimi deyil, eyni zamanda saxlanıla bilən diplomatik kanallar kimi baxmağa meyllidir.
“Məlumdur ki, Kipr məsələsi Türkiyə üçün xüsusi həssaslığa malikdir. Lakin Qazaxıstanın xarici siyasət təcrübəsi ikitərəfli münasibətləri tək bir məsələ ilə müəyyən etməkdənsə, onları daha geniş əməkdaşlıq çərçivəsində həll etmək anlayışına əsaslanır. Bu, həmçinin iki ölkə arasında daha geniş münasibətlər çərçivəsinə imkan verir.
Bu, ölkənin sabit tərəqqisinə töhfə verən vacib elementlərdən biridir”, – deyən ekspert bildirib ki, Kipr məsələsi Qazaxıstan üçün münasibətləri müəyyənləşdirməkdənsə, diqqətli diplomatik idarəetmə tələb edən həssas mövzular arasındadır. Astananın ümumi yanaşması bu cür məsələlərdə balansı, ünsiyyəti və çoxşaxəli diplomatik yanaşmanı qorumaqdır.
Mehmet Gökhan Özçubukçunun fikrincə, Qazaxıstanın xarici siyasət yanaşması çoxşaxəli münasibətlər və strateji balans arasında incə bir tarazlıq üzərində qurulub. Bu model ölkəyə həm böyük dövlətlərlə münasibətləri qorumağa, həm də müxtəlif bölgələrlə aktiv diplomatik kanallar inkişaf etdirməyə imkan verir. Türkiyə ilə münasibətlər də tarixi, institusional və strateji ölçüləri ilə bu geniş çərçivədə mühüm yer tutur. Buna görə də, Qazaxıstanın xarici siyasəti birqütblü xətt əvəzinə çoxölçülü, balanslı və çevik diplomatik yanaşmanı əks etdirir.
“Bu kontekstdə Türk Dövlətləri Təşkilatı və Türküstan coğrafiyasındakı əməkdaşlıq platformaları son illərdə getdikcə daha çox nəzərə çarpan mühüm diplomatik sahələr arasındadır. Şimali Kipr Türk Respublikasının 2021-ci ilin may ayında keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının Türküstan Zirvə Görüşünə dəvət olunması türk dünyası daxilində qarşılıqlı əlaqələrin və institusional əlaqələrin genişlənməsini nümayiş etdirən əlamətdar bir inkişaf hesab edildi. Bu cür iştirak türk dünyası daxilində mədəni və siyasi yaxınlaşmanı müxtəlif ölçülərdə daha görünən hala gətirməyə kömək edir. Qazaxıstanın bu prosesdəki rolu, ümumi xarici siyasət xəttinə uyğun olaraq, dialoq və əməkdaşlıq kanallarını açıq saxlayan bir yanaşma çərçivəsində qiymətləndirilə bilər. Bu, eyni zamanda fərqli aktyorların eyni platformalarda iştirak edə biləcəyi daha inklüziv diplomatik zəminin formalaşmasına da kömək edir”, – deyə o vurğulayıb.
Ekspert bildirib ki, Kipr məsələsi Türkiyə üçün xüsusi məna və həssaslığa malikdir. Lakin Qazaxıstanın ümumi xarici siyasət təcrübəsi ikitərəfli münasibətləri tək bir məsələ ilə müəyyən etmək əvəzinə, onları daha geniş və çoxqatlı əməkdaşlıq perspektivi daxilində qiymətləndirməyə əsaslanır. Bu yanaşma münasibətlərin sabit və proqnozlaşdırıla bilən davam etməsinə kömək edir.
“Kipr məsələsi Qazaxıstan tərəfindən birbaşa müəyyənedici xarici siyasət oxu kimi deyil, diqqətli diplomatik idarəetmə tələb edən həssas bir sahə kimi qəbul edilir. Eyni zamanda, türk dünyası daxilində artan institusional qarşılıqlı əlaqələr, fərqli tərəflərin eyni platformalarda iştirak edə biləcəyi daha çevik və çoxqatlı diplomatik strukturların güclənməsinə kömək edir”, – deyə ekspert vurğulayıb.
İradə Cəlil, Bizimyol.info
