Təhsil sosioloqu İpek Coşkun Armağan sosial mediada qərəzli yazıların zamanla mühakimələrə çevrildiyini və bunun sosial qütbləşməyə səbəb olduğunu bildirib.

Bizimyol.info xəbər verir ki, Armağan "AA"ya sosial mediada geniş əks-səda və qəzəb doğuran hadisələrin ictimai qavrayışa necə təsir etdiyini açıqlayıb.

Hadisə aydınlaşmadan sosial mediada manipulyasiya xarakterli məzmunun yayılmasının böyük problem olduğunu bildirən Armağan: "Açığı, sosial medianın təbiətinə uyğun olaraq, məzmun və axınlarda sıx manipulyasiya, həmçinin saxta xəbərləri tez-tez gördüyümüz bir dövr yaşadıq. Ən çox qarşılaşdığımız problem nədir? Müxtəlif sosial qrupları ittiham edən, onların dini inanclarını, etnik qruplarını aşağılayan, ələ salan çoxlu məzmun gördük. Biz kəndlilərə və kəndli sosiologiyasına qarşı çox aşağılayıcı və alçaldıcı ifadələr gördük", - deyə o qeyd edib.

Bu cür məzmunların cəmiyyətdə qütbləşməyə səbəb ola biləcəyini vurğulayan Armağan, bu cür stereotipləri ehtiva edən məzmunun daha çox qarşılıqlı təsir aldığını, onların sosial birliyə, ümumi varlığa zərər verdiyini qeyd edib. Armağan belə halların tək bir sosial, dini və ya iqtisadi qrupda görülmədiyini vurğulayaraq, İspaniyada övladlığa götürdüyü valideynləri tərəfindən öldürüldüyü təsbit edilən çinli Asunta Basterranın hadisəsini misal çəkib.

Hadisələrin fərqli sosial təbəqələrə aid edilməməsi lazım olduğunu vurğulayan Armağan: "Şəhərli, ağbirçək, aristokrat bir ailə var idi, amma onlar psixoloji cəhətdən qeyri-sabit ailə olub. İspan mediasında "Qalisiya bölgəsi həmişə belə olub", deyilən xəbərlər verilməyib, verilməməlidir. Çünki bu, böyük qərəzdir. Qərəzlər zamanla mühakimələrə çevrilir. Sonra o mühakimələr normaya çevrilir və biz o normaları dəyişdirə bilmərik. Bu normalar sizinlə mənim aramızda böyük bir maneə olmağa başlayır. Bu barədə danışa bilmirik. Sonra qütbləşməyə başlayırıq. Sosioloji tsikl belə irəliləyir", - deyə o bildirib.

Jurnalistika ilə dedi-qodu arasında aydın bir mənəvi sərhəd olması lazım olduğunu deyən Armağan, ictimai hiddətə səbəb olan hadisələrlə bağlı xəbərlərin çoxunun dedi-qodu ilə davam etdiyini və bunun sosial psixologiya üçün yaxşı hal olmadığını açıqlayıb.

Sosial media istifadəçiləri nələrə diqqət etməlidir?

Armağan, istifadəçilərin sosial mediada manipulyasiya xarakterli məzmundan qorunmaq üçün limitlərini yaxşı müəyyən etmələri lazım olduğunu bildirib: “Sosial və emosional dayanıqlığımız üçün özümüzü harada dayandıracağımızı bilməliyik. Bir xəbərdə manipulyasiya hiss edən kimi onu tərk edin. Çünki belə məzmun həqiqətən psixologiyamızda dərin izlər qoyur”, - deyib.

Əksər sosial media platformalarının daha çox izləyici qazanmağa fokuslandığını bildirən Armağan, bir çox sosial media məzmun istehsalçısının probleminin xəbərdən daha çox izləyici qazanmaq olduğunu qeyd etdi.

Armağan məsələni rəsmi və ya ənənəvi media vasitəsilə izləməyin daha sağlam yanaşma olacağını bildirib.

"Valideynlər uşaqlarla səmimi danışmalıdırlar"

Ailələrin uşaqları ilə dürüst davranmasının vacib olduğuna diqqət çəkən Armağan: “Həm sosial şəbəkədə, həm də televiziya ekranında bir iş müzakirə olunur. Ailələrə ilk təklifim odur ki, uşaqları ilə səmimi danışsınlar. “Ay balam, belə bir şey olmayıb”, deyərək belə şeyləri gizlətməyə getməməlidirlər. Bəli, bu ölkədə uşaq öldürülüb. Bunu demək uşağın psixologiyasına xələl gətirməyəcək. Təfərrüatlara varmadan uşağa hadisənin nə olduğunu izah etmək kifayətdir”, - deyib.

Uşaqlarla duyğuları paylaşmağın əhəmiyyətinə diqqət çəkən Armağan: “Ağlayırsansa, niyə ağladığını izah et. Kədərinizi uşağınızla paylaşın. Bu, onların emosional inkişafına kömək edir”,- deyə tövsiyə edib.

Pedaqoq sosioloq Armağan bildirib ki, valideynlər övladlarının fotolarını sosial şəbəkədə paylaşmaqla övladlarını riskə atırlar: “Eyni uşaq hüquqlarından danışan analar övladlarının fotolarını onlardan icazə almadan sosial şəbəkələrdə yerləşdirirlər. Bu, ciddi laqeydlik və sui-istifadədir”,- deyə o qeyd edib.

Armağan uşaqların erkən yaşda ölüm kimi anlayışlarla tanış edilməsinin vacibliyinə toxunub. Armağan ölümün varlığının uşaqlara təbii şəkildə izah edilməli olduğunu vurğulayaraq, bu mövzuda açıq danışmağın uşaqların psixoloji sağlamlığına zərər verməyəcəyini vurğulayıb.

Uşaqların böyüklərlə münasibətlərində etibarın vacibliyindən danışan Armağan fərdi hallara əsaslanaraq ümumiləşdirmələrin aparılmasının yanlış olduğunu qeyd edib.

Ailədaxili düşmənçilik və ya gərginlik dövründə uşaqların bəzi yerlərə tək göndərilməməsi lazım olduğuna diqqət çəkən Armağan, ümumiyyətlə, uşaqların ailə üzvlərindən uzaqlaşdırılmasının sosial həmrəyliyi zəiflədə, cəmiyyətdə lazımsız qorxu yarada biləcəyini də sözlərinə əlavə edib.

Qadir, Bizimyol.info