Maqnezium bədəndə protein sintezindən tutmuş enerji istehsalına qədər bir çox mühüm rol oynayır. Onun çatışmazlığı Alzheimerdən diabetə qədər bir çox xəstəliyə səbəb ola bilər. Beləliklə, maqnezium çatışmazlığı necə aradan qaldırılır?

Bizimyol.info "trthaber"ə istinadən xəbər verir ki, insan orqanizmi üçün çoxlu faydalı vitaminlər və minerallar var. Bunlardan biri də maqneziumdur... Hər bir insanın bədənində müəyyən miqdarda maqnezium olmalıdır. Bu səviyyənin azalması orqanizmdə bir çox sağlamlıq problemlərinə səbəb olur.

Avstraliyada aparılan son araşdırma maqnezium çatışmazlığının yaratdığı problemləri ortaya çıxarıb. Sözügedən araşdırmada maqnezium səviyyəsinin aşağı olmasının orqanizmin genetik quruluşuna zərər verdiyi və Alzheimer, Parkinson, mədə-bağırsaq xəstəlikləri, müxtəlif növ xərçəng və diabet kimi xroniki xəstəliklərə qarşı həssaslığı artırdığı ortaya çıxıb.

• İnsan orqanizmi üçün çox vacib olan maqnezium niyə azalır?
• Onun azalmasının orqanizmə təsiri nədir?
• Maqnezium səviyyəsini artırmaq üçün necə izləmək olar?

Bu suallara Marmara Universiteti Pendik Təhsil və Araşdırma Xəstəxanası Daxili Xəstəliklər Klinikasından Prof. Dr. Zəkavər Odabaşı cavab verib.

Ən əhəmiyyətli simptomlar yorğunluq, iştahsızlıq, əzələ zəifliyi, əzələ krampları (əsasən ayaq əzələlərində) və sbədəndə uyuşma, gicişmə və titrəmə... Ancaq maqnezium çatışmazlığı daha ciddi səviyyələrə çatarsa, şəxsiyyət dəyişiklikləri, qıcolmalar və ürək ritminin pozulması inkişaf edə bilər.

Maqnezium insan orqanizmi üçün vacibdir

Maqnezium insan orqanizmində natrium, kalium və fosfor kimi vacib minerallardan biridir... “Sağlam insanın orqanizmində orta hesabla 22-26 qram maqnezium olur. Maqneziumun bədəndə paylanmasına baxdığımızda, təxminən yüzdə 99-u hüceyrələrimizdə (50-60 faiz sümüklərdə, 20-29 faiz əzələlərdə, yüzdə 19-u digər yumşaq toxumalarda), yalnız yüzdə 1-i hüceyrədənkənar maye hüceyrələrdə tapılır”, - deyə Odabaşı bildirib.

Bəs maqnezium insan orqanizmində hansı rol oynayır? Suala: "Maqnezium zülal sintezi, əzələ və sinir sistemi funksiyaları, qan şəkərinə nəzarət və qan təzyiqinin tənzimlənməsi daxil olmaqla, bədənimizdəki müxtəlif biokimyəvi reaksiyaları tənzimləyən 300-dən çox ferment sistemində iştirak edən bir ko-faktordur", - cavabını verib.

Prof. Dr. Odabaşı sözlərini belə davam edib: "Maqnezium qan təzyiqinin tənzimlənməsi, qan şəkərinə nəzarət, enerji istehsalı, zülal və DNT istehsalı, sümük sağlamlığı, ürək ritmi, əzələ və sinir sistemi funksiyalarına təsir göstərir."

Maqnezium çatışmazlığı nəyə səbəb olur?

Orqanizm üçün çox vacib olan maqnezium çatışmazlığı təbii ki, bir çox sağlamlıq problemlərinə səbəb olur. Maqnezium çatışmazlığı müxtəlif simptomlarla özünü büruzə verir. Semptomlar və şikayətlər çatışmazlıq səviyyəsindən asılı olaraq dəyişir.

Maqnezium çatışmazlığının ən əhəmiyyətli əlamətləri barədə danışan Odabaşı: "Zəiflik, iştahsızlıq, əzələlərdə zəiflik, əzələ krampları (əsasən ayaq əzələlərində), bədəndə uyuşma, qaşınma və titrəmə... Ancaq maqnezium çatışmazlığı daha ciddi səviyyələrə çatarsa, şəxsiyyət dəyişiklikləri, qıcolmalar və ürək ritminin pozulması inkişaf edə bilər. Unutulmamalıdır ki, ağır maqnezium çatışmazlığında kalium və kalsium səviyyələrində azalma ola bilər və bu mineral çatışmamazlıqlarına görə şikayət və simptomlar inkişaf edə bilər", - deyə bildirib.

Yetərsiz qidalanma zamanı baş verir

"İnsan orqanizmi üçün çox vacib olan maqnezium qida ilə qəbul edilir və bağırsaqlarda sorulur. Artıqlığı böyrəklər vasitəsilə xaric olunur. Maqnezium qəbulunda müvəqqəti azalma olarsa, bədən buna dözə bilər. Maqnezium çatışmazlığı sağlamlıq problemi olmayan və qida çatışmazlığı olan insanlarda nadir görünür", - deyəb prof. Dr. Odabaşı, hansı vəziyyətlərin maqnezium çatışmazlığına səbəb olduğunu belə izah edir:

“Bu, qidalanma, bağırsaqlarda malabsorbsiya, bəzi xəstəliklər və dərmanlar səbəbindən baş verir. Yüksək spirt istehlakı və ya xroniki alkoqolizm maqnezium çatışmazlığının ən vacib səbəblərindən biridir. Bu şəxslər həm qidalanma, həm də spirt səbəbiylə böyrəklərdən itkisi səbəbiylə maqnezium çatışmazlığı inkişaf etdirə bilər. Bağırsaq xəstəliklərinə bağlı xroniki ishal və malabsorbsiya digər mühüm səbəbdir”.

Uzun müddətli qusma hallarının da maqnezium çatışmazlığına səbəb ola biləcəyinə diqqət çəkən Prof. Dr. Odabaşı xəbərdarlıq edir: “Unudulmamalıdır ki, xalq arasında mədə qoruyucu dərmanlar kimi tanınan proton pompası inhibitor qrupu dərmanlarının uzun müddət istifadəsi hipomaqnezemiyaya səbəb olur. Sidikqovucu dərmanlar da böyrəklərdən itkiyə görə maqnezium çatışmazlığına səbəb ola bilər”.

Diabet xəstələri və yaşlılar diqqətli olmalıdırlar

Prof. Dr. Odabaşının diqqət çəkdiyi digər bir məsələ isə diabet xəstələridir... O, bu xəstəliyi olan insanların maqnezium çatışmazlığı riski altında olduğunu və xüsusilə yüksək qan şəkəri səbəbiylə sidik ifrazının artması və sidiklə maqnezium itkisinin ola biləcəyini vurğulayır.

Prof.Dr.Odabaşı maqnezium çatışmazlığının daha çox rast gəlindiyi qrupun yaşlılar olduğunu bildirir.

Bunun səbəbini: “Xüsusilə yaşlı insanlarda qeyri-adekvat qidalanma, xroniki xəstəlik və dərman istifadəsi, bağırsaqların qeyri-kafi sorulması kimi səbəblərdən maqnezium çatışmazlığı gənclərə nisbətən daha çox rast gəlinir”, - deyə izah edib.

Şikayətləri olmayan insanlarda pəhrizdə maqneziumla zəngin qidaların qəbulunu təşviq etməklə yüngül çatışmazlıq aradan qaldırıla bilər. Əhəmiyyətli şikayətlər və simptomlar varsa, maqnezium səviyyəsi maqnezium tərkibli dərmanlarla artırıla bilər. Ağır xəstəxanaya yerləşdirilən hallarda venadaxili müalicə vasitələrinə üstünlük verildiyi halda, qeyri-ciddi hallarda oral preparatlardan istifadə edilir.

Maqnezium çatışmazlığı ilə necə davam etmək olar?

Maqnezium aşınmasını necə aradan qaldırmaq olar? Sualın cavabını prof. Dr. Odabaşından öyrənirik:

“Maqnezium bitki və heyvan mənşəli qidalarda və içkilərdə (içməli su və mineral su) geniş şəkildə olur. Yaşıl yarpaqlı tərəvəzlərdə, taxıllarda, qoz-fındıq və paxlalılarda çox olur. Lifli qidalar da mühüm maqnezium mənbəyidir...”

Maqneziumun tövsiyə olunan gündəlik pəhriz qəbulu yetkin kişilər üçün gündə 400-420 mq, qadınlar üçün 320 mq, hamilə qadınlar üçün isə təxminən 350 mq təşkil edir.

Prof. Dr. Odabaşı qidaların maqnezium tərkibini misallarla açıqlayır: “30 qram balqabaq tumunda 150 mq, yarım boşqab qaynadılmış ispanaqda 80 mq, 30 qram badamda 80 mq, orta boy bananda 30 mq, 250 qram qatıqda 42 mq, bir stəkan süddə 25 mqmaqnezium var”.

Maqnezium çatışmazlığının səbəbi müəyyən edilməlidir

Maqnezium çatışmazlığı olan insanlarda ilk növbədə əsas səbəblər müəyyən edilməli və aradan qaldırılmalıdır. Daha sonra maqnezium çatışmazlığı səviyyəsinə uyğun hərəkət etmək lazımdır.

Odabaşı maqnezium çatışmazlığı zamanı izləniləcək proseduru belə izah edir:

“Yüngül çatışmazlıq şikayəti olmayan insanlarda qida rasionunda maqneziumla zəngin qidaların qəbulunu təşviq etməklə həll edilə bilər. Əhəmiyyətli şikayətlər və simptomlar varsa, maqnezium səviyyəsi maqnezium tərkibli dərmanlarla artırıla bilər. Ağır xəstəxanaya yerləşdirilən hallarda venadaxili müalicə vasitələrinə üstünlük verilir, qeyri-ciddi hallarda isə oral preparatlardan istifadə edilir”.

Prof. Dr. Odabaşı bu nöqtədə mötərizə açır və böyrək çatışmazlığı olan xəstələrə xəbərdarlıq edir:

“Böyrək çatışmazlığı olan xəstələrdə müalicə lazımdırsa, həkim nəzarəti altında dərmanlardan istifadə edilməlidir. Qanda yüksək maqnezium səviyyəsinə çatmaq arzuolunmaz təsirlərə səbəb ola bilər. Böyrək funksiyası normal olan insanlarda artıq maqnezium böyrəklər vasitəsilə xaric oluna bilsə də, böyrək xəstələrində ifrazat azalacağından onun qanda zəhərli səviyyələrə yüksəlməsi riski var”.

Qadir, Bizimyol.info