Türkiyənin müxtəlif vilayətlərində aparılan qazıntı sahələrində və metrlərlə dərinlikdə batan gəmilərdə aparılan arxeoloji tədqiqatlar min illik tarixə işıq salır.
Bizimyol.info "AA"ya istinadən xəbər verir ki, Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin rəhbərliyi ilə 12 ay davam edən arxeoloji qazıntılarda dünyanın ən böyük sivilizasiyalarına ev sahibliyi edən Anadolunun tarixi və mədəni zənginliyini göstərən nümunələr üzə çıxarılıb.
Türkiyənin müxtəlif əyalətlərində xarabalıqlarda və sualtı qazıntı sahələrində çalışan qruplar minlərlə il əvvəlki tarixi anlamaq üçün sözün əsl mənasında iynə ilə quyu qazırlar.
"AA" bu il aparılan qazıntılar zamanı indiyədək üzə çıxarılan və xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkən əsərləri bir araya toplayıb.
Kahramanmaraşdakı Direkli mağarasında aparılan qazıntılar zamanı bir tikiş iynəsi və sümükdən hazırlanmış sancaq üzə çıxarılıb. Yaşı 13 min il olduğu təxmin edilən tikiş materialları "Arxeoloji yaşayış məskənlərində şəhərdə mövcud tekstil və geyim quruluşunun əsası" kimi qiymətləndirilib.
Şanlıurfadakı Karahantəpədə 2024-cü ildə aparılan qazıntılar çərçivəsində daş üzərində həkk olunmuş qaçan vəhşi eşşək fiquru aşkar edilib. Neolit dövrünə aid 250-dən çox “T” formalı obeliskinin olduğu Karahantəpədə tapılan fiqur, binanın döşəmələrində oxşarlarına rastlansa da, hərəkətdə olan vəhşi heyvanı təsvir edən ilk fiqur kimi xüsusi olaraq seçilir.
Antalyanın Kumluca rayonu sahillərində arxeoloq dalğıclar tərəfindən Girit-Mino sivilizasiyasına aid 3600 illik gümüş pərçimli tunc xəncər tapılıb. Xəncərin Aralıq dənizinin dərinliklərində gizlənmiş sivilizasiyaların izlərini araşdırmaq, diqqətli işlərin nəticəsi olaraq tapılması təkcə Türkiyənin deyil, dünya sualtı arxeologiyasının da ən mühüm kəşflərindən olub.
Demredəki Myra Qədim Şəhərinin liman məhəlləsi Andriakedə aparılan qazıntılar zamanı Millefiori (min çiçək) texnikası ilə hazırlanmış daxili bəzək panelləri üzə çıxarılıb. Bu texnikada şüşənin istifadəsi ilk dəfə Türkiyədə Likiyanın klassik çağdan Romaya və paytaxt olduğu Bizans dövrünə qədər ən əhəmiyyətli metropollarından biri olan Myra Qədim Şəhəri və onun limanı Andriakedə istifadə edilmişdir.
Serikdəki Pamfiliyanın ən möhtəşəm şəhərlərindən biri, qədim teatrı ilə məşhur olan Aspendos Antik Şəhərində aparılan qazıntılar zamanı 2 min illik Zevs və Afrodita heykəlləri tapılıb. Təxminən 50 santimetr hündürlüyündə olan və incə işlənməsi ilə seçilən heykəllər, Roma dövründə ərazidə heykəltəraşlıq emalı bölməsinin ola biləcəyinin göstəricisi olaraq qəbul edilir.
Hatayda 3500 illik mixi yazı lövhəsi aşkar edilib
Hatayın Reyhanlı rayonundakı Aççana Höyükdə aparılan qazıntılar zamanı 3500 illik Akkad mixi lövhəsi aşkar edilib.
Orta və Son Tunc dövründə Mukiş Krallığının paytaxtı olmuş “Köhnə Alalah” kimi tanınan Aççana Höyükdə tapılan mixi lövhə bölgənin inzibati və iqtisadi quruluşu ilə bağlı məlumatlarla diqqət çəkib. Təxminən 28 qram ağırlığında çox yaxşı qorunub saxlanılan lövhədə dövrün çoxlu sayda mebel alış-veriş siyahılarına aid qeydlər aşkarlanıb.
Roma dövründən 20-ci əsrə qədər fasiləsiz yaşayış yeri olan Mersində yerləşən Silifke qalasında aparılan arxeoloji tədqiqatlar zamanı binanı və ya qəbri qorumaq üçün Bizans dövründə edildiyi düşünülən “talismanlı məzar lövhəsi”, qazılıb. Qəbir lövhəsi Bizans Dövrünə aid “bəd nəzər muncuq” sayılıb.
Kütahyanın Tavşanlı rayonunda Tavşanlı kurqanında aparılan arxeoloji qazıntılarda 3750 illik fayans silindr möhürünün tapılması arxeoloqları həyəcanlandırıb. Kaşıdan hazırlanmış nadir tapıntı olan, üst və alt xətlərlə məhdudlaşan möhürdə bir-birinin içərisində iki və üç qrup halında yerləşdirilmiş “V” motivləri vardır.
Çanaqqalada qurğuşun sapand daşı tapılıb
Çanaqqalanın Eceabat rayonundakı Maydos Kilsətəpə kurqanında aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı 3900 illik silindr möhürü və təxminən 3400 illik qurğuşun sapand daşı aşkar edilib. Ümumiyyətlə daş və terakotadan hazırlanan sapand daşlarının nadir hallarda qurğuşundan hazırlanması tapıntını oxşarlarından fərqləndirir.
Çanaqqalanın mərkəzindəki Tevfikiye kəndi sərhədləri içərisində yerləşən Troya Qədim Şəhərində aparılan qazıntılar zamanı həm ov, həm də döyüş üçün istifadə edilən 3500 illik ox ucları, mərmərin əcdadı kimi tanınan aşıq oyununda istifadə edilən sümük çəngəllər və parça-dəri pirsinq aparatı olan "awls" çıxarılıb.
Aydında “Memarlıq Zevs başı” üzə çıxarılıb
Aydının Afrodisias Qədim Şəhərində aparılan qazıntılar zamanı Roma İmperiyası dövrünün ən yaxşı heykəltəraşlıq nümunələrindən biri olaraq xarakterizə edilən “Zevsin memarlıq başı” tapılıb.
Memarlıq konsolunun və ya konsolunun bir hissəsi kimi relyeflə oyulmuş 66 santimetr hündürlüyündə saqqallı nəhəng mərmər baş yüksək keyfiyyətli və tarixi əhəmiyyətə malik tapıntı hesab olunurdu.
YUNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil olan Dənizlinin Laodikiya Qədim şəhərində qədim dövrlərdə təmizlik və sağlamlıq ilahəsi kimi tanınan Hygieia'ya aid edilən heykəlin baş hissəsi tapılıb. İncə işçiliyi ilə diqqət çəkən heykəl başı, ticarət şəhəri kimi tanınan Laodikiyanın da tibb fakültəsinin olması tezisini gücləndirdi.
Malazgirt döyüşünə aid ox və nizə ucları tapılıb
Muşun Malazgirt rayonunda 1071-ci ildə Anadolunun qapılarını türklərin üzünə açan Malazgirt döyüşünün baş verdiyi ərazinin müəyyən edilməsi üçün aparılan qazıntılar zamanı döyüşün izlərini daşıyan çoxlu ox ucları üzə çıxarılıb.
Afşin Qazıntı Sahəsində və Malazgirt Tarixi Müsəlman Qəbiristanlığında bu il aparılan qazıntılar zamanı Bizans imperatoru Romanos Diogenin mətbəə möhürü, qızıl və tunc sikkələr, döyüş oxları və nizə ucluqları üzə çıxarılıb.
Vanda Ayanis Qədim Şəhərində aparılan qazıntılar zamanı Urartuların baş tanrısı Haldiyə həsr olunmuş 3 tunc qalxan və tunc dəbilqə tapılıb. Əsərlər Urartu metal sənətinin zənginliyini və səviyyəsini əks etdirməsi baxımından əhəmiyyətli olaraq qiymətləndirilir.
Qarsdakı Ani xarabalıqlarında builki qazıntılar zamanı Böyük Səlcuqlular dövrünə aid ərzaq anbarı və orta əsr mifologiyasında cənnəti simvolizə edən tovuz quşu motivi olan kasa parçası aşkar edilib. Daş anbarın içərisində terakotadan hazırlanmış 8 ədəd keramik qab diqqət çəkib.
Qadir, Bizimyol.info
