Türkiyə son zamanlar kosmosda, quruda, havada və dənizdə öz maraqlarını qorumaq üçün fəaliyyət sahəsini genişləndirir.

Bizimyol.info xəbər verir ki, kosmos və aviasiya sektoru Türkiyəyə gətirəcəyi iqtisadi faydalarla yanaşı, televiziya yayımı, internet, telefon xidmətləri, optik və radar yüklü kosmik gəmilərlə yerin dəqiq monitorinqi, smart naviqasiya peykləri ilə nəqliyyat tətbiqləri, şəhərsalma və kənd təsərrüfatı sahələrində əlavə dəyər gətirir.

Ona görə də ölkələr üçün kosmik strategiyanın səmərəli, təhlükəsiz və davamlı şəkildə həyata keçirilməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Türkiyə son illərdə xüsusilə Milli Kosmos Proqramı və "TEKNOFEST"lər çərçivəsində kosmos, aviasiya və texnologiya sahəsində irəliləyiş lədə edir.

“Uşaqlar gəlsin təyyarəyə toxunsun” şüarı ilə minlərlə gənc elmlə tanış olub, bu sahədə layihələr hazırlayıb, bununla da Türkiyənin kosmos səyahətində bir addım atılıb.

“Kosmik diplomatiya” sürətləndi

Bursadakı Gökmen Kosmik Aviasiya Təhsil Mərkəzi (GUHEM) "Dünya Kosmos Həftəsinin milli koordinatoru" seçilib. Kosmik Tədqiqatçılar Dərnəyinin təşkil etdiyi Planet Konqresi də dünyaca məşhur astronavt və kosmonavtların iştirakı ilə Türkiyədə keçirilib. Sentyabr ayında GUHEM-də 5 gün davam edən konqresə 70-dən çox dünya şöhrətli astronavta ev sahibliyi edilib.

Milli Aeronavtika və Kosmik Tədqiqatlar İdarəsi (NASA) tərəfindən 11 ildir təşkil edilən və Yerdə və kosmosda rast gəlinən problemlərə açıq mənbə həlləri problemləri ortaq şəkildə həll etməyi hədəfləyən Kosmik Tətbiqlər Müsabiqəsi (Beynəlxalq Kosmik Tətbiqlər Yarışması) builki paydaşlarından biri Türkiyə Kosmik Agentliyi (TUA) oldu.

Türkiyə IAC təşkilatına can atır

Sənaye və Texnologiya naziri Mehmet Fatih Kaçır və "T3" Vəqfinin Qəyyumlar Şurasının sədri, "TEKNOFEST" və "Baykar" İdarə Heyətinin sədri Səlcuq Bayraktar nümayəndə heyəti ilə Azərbaycanın paytaxtı Bakıda keçirilən dünyanın ən böyük kosmik təşkilatı “Beynəlxalq Kosmos Konqresi”ndə (IAC) iştirak ediblər.

Nümayəndə heyəti sözügedən təşkilat üçün 2026-cı ildə Antalyada keçiriləcək konqresdə təqdimatlarla çıxış edib. Yekun qərarın yaxın vaxtlarda açıqlanacağı gözlənilir. Türkiyə təşkilatçılığı öz üzərinə götürərsə, tədbirin Antalya Diplomatik Forumunun keçirildiyi NEST Konqres Mərkəzində keçirilməsi planlaşdırılır.

Bu il keçirilməsi planlaşdırılan üçüncü Antalya Diplomatiya Forumunda “Kosmik Diplomatiya” başlığı da yer alacaq. Panelə kosmos sahəsində beynəlxalq qonaqların dəvət ediləcəyi gözlənilir.

TUA və Milli Kosmos Proqramı

Türkiyənin kosmosda milli maraqlarının qorunması istiqamətində ən mühüm addımlardan biri 13 dekabr 2018-ci ildə atılıb.

TUA Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın açıqladığı siyasətlərə uyğun olaraq Milli Kosmos Proqramını hazırlamaq və həyata keçirmək və əməkdaşlıqlar arasında koordinasiyanı təmin etmək üçün yaradılıb. Daha sonra 2021-ci ildə 10 illik Milli Kosmik Proqram təqdim olundu.

Bu il proqramdakı 10 hədəfdən biri olan “Türk vətəndaşını kosmosa göndərmək” baxımından Türkiyənin ilk kosmos səyahətçisi Alper Gezeravcı və Tuva Cihangir Atasever müəyyənləşib. Alper Gezeravcının ilin sonuna kimi kosmosa göndərilməsi planlaşdırılır.

Ay ilə ilk əlaqəni qurmaq, yeni nəsil peyk inkişafı sahəsində dünya ilə rəqabət edə biləcək bir ticarət markası yaratmaq, Türkiyənin regional yerləşdirmə və zamanlama sistemini inkişaf etdirmək, kosmosa çıxışı təmin etmək , kosmik liman işi qurmaq, kosmik hava və ya meteorologiya deyilən sahəyə sərmayə qoymaqla, kosmosda təcrübənin artırılması, astronomik müşahidələr, kosmik cisimlərin yerin izlənilməsi sahəsində Türkiyəni daha yüksək səviyyəyə çıxarmaq, ölkədə kosmik sənayenin iqtisadi sisteminin daha da inkişaf etdirilməsi və kosmik texnologiyanın inkişaf zonasının yaradılması əsas məqsədlər arasındadır.

Kosmos səyahətinin tarixi

21-ci əsrlə daha da intensivləşən kosmos fəaliyyətləri çərçivəsində Türkiyə öz yerli və milli peykinin hazırlanması, kosmosa buraxılması və strateji məhsullarına tarix qazandırmaq, kosmosa və indi Cümhuriyyətin 100-cü ilində öz kosmos sərnişinlərini göndərmək hədəflərinə çatmaq mərhələsinə gəlib çatıb.

Bundan əlavə, ölkə 2012-ci ildə kosmosa atılan "GÖKTÜRK-2" kəşfiyyat peyki ilə peyk istehsal etmək qabiliyyətinə malik dünyada nadir ölkələrdən biri olub. 2021-ci ildə kosmosa uğurla buraxılan "Türksat 5A" peyki ilə aktiv rabitə peyklərinin sayı 4-ə yüksəldi. "Türksat 5B" 19 dekabr 2021-ci ildə kosmosa göndərilib, 14 iyun 2022-ci ildə xidmətə verilib.

TÜBİTAK Kosmos tərəfindən hazırlanmış və müdafiə, fəlakətlərin idarə olunması, ətraf mühit və urbanizasiya, kənd təsərrüfatı və meşəçilik sahələrində xidmət göstərəcək ilk yerli və milli yüksək ayırdetməli yer müşahidə peyki olan "İMECE" bu il orbitə buraxılıb.

Yerli və milli "Türksat 6A" rabitə peykinin orbitə buraxılması üçün də günlər sayılır. Peykin kosmosa buraxılması ilə Türkiyə öz peyki ilə kosmosda təmsil olunan 10 ölkədən biri olmağı hədəfləyir.

Peyk texnologiyalarının yerli və milli alt komponentləri və proqram təminatı istehsalında da çalışan Türkiyə bunları universitetlər, TÜBİTAK Uzay, TÜBİTAK SAGE, ASELSAN, TUSAŞ, TÜRKSAT və ROKETSAN ilə əməkdaşlıq edərək həyata keçirir.

Ümumdünya Kosmos Həftəsi qeyd olunur

1999-cu ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qəbul edilmiş Ümumdünya Kosmos Həftəsi bəşəriyyətin kosmosa genişlənməsində iki dönüş nöqtəsini qeyd edir. Bunlardan birincisi 1957-ci il oktyabrın 4-də dünyanın ilk süni peyki "Sputnik 1"in kosmosa buraxılması və kosmosun tədqiqinə yol açması, ikincisi isə Dövlətlərin Fəaliyyətini Tənzimləyən Prinsiplər Müqaviləsinin qüvvəyə minməsi idi. 10 oktyabr 1967-ci ildə Ay və Göy Cisimləri də daxil olmaqla bu tarixlər Kosmosun Tədqiqi və İstifadəsi üçün xüsusi həftələr kimi elan edildi.

Bu il tədbirlərin mövzusu Ümumdünya Kosmos Həftəsi Assosiasiyası tərəfindən “Kosmos və Sahibkarlıq” olaraq müəyyən edilib.

Qadir, Bizimyol.info