Hataydakı Necmi Asfuroğlu Arxeologiya Muzeyinin (The Museum Hotel Antakya) əsrarəngiz atmosferində addımlayarkən qarşımıza çıxan bəzi əsərlər var ki, onlar sadəcə gözəlliyi ilə deyil, daşıdıqları intellektual dərinliklə insanı heyran edir. Eramızın II-III əsrlərinə aid edilən, antik Romanın incəsənət və ədəbiyyat fəlsəfəsini daşlara qazıyan məşhur "Pegasus" mozaikası məhz belə bir incidir.

"Pegasus" mozaikası antik dünyanın poetik yaradıcılıq, sənət eşqi və elmi ilham qaynaqlarının daşlaşmış möhtəşəm bir təzahürüdür.

Mozaikanın mərkəzində yunan mifologiyasının ən zərif və güclü simvollarından biri — qanadlı at "Pegasus" təsvir edilmişdir. Lakin əsəri unikal edən detal, Pegasusun ətrafını bürüyən incəsənət və ədəbiyyat dünyasıdır. Kompozisiyada antik dövrün elminə, poeziyasına, teatrına və musiqisinə rəhbərlik edən Muzalar (İlham Pəriləri) yer alır. Hər bir Muza əlində öz sənət sahəsini simvolizə edən unikal atributlar tutur: teatr maskaları, yazı tumarları, liralar və astronomiya alətləri... Sənətkar bu təsvirlərlə mozaikanın döşəndiyi antik villanı sıravi bir yaşayış yerindən çıxarıb, intellektual müzakirələrin, fəlsəfənin və sənətin mərkəzinə — bir növ antik akademiya ab-havasına çevirib.

"Pegasus" mozaikası qədim Antakya elitasının təkcə zənginliyinə deyil, həm də onların yüksək ədəbi savadına işıq tutur. Mifologiyaya görə, Pegasus ayağını yerə vurduğu yerdən ilham çeşməsi (Hippokrene) fışqırardı və şairlər o çeşmədən su içərək ən gözəl poemalarını yazardılar. Mozaikada bu süjetin işlənməsi, o dövrün zadəganlarının evlərində toplaşaraq Homerin dastanlarını oxuduqlarını, fəlsəfi debatlara vaxt ayırdıqlarını göstərir. Daşların rəng çalarları, insan fiqurlarının üzündəki intellektual və sakit ifadələr dövrün poeziyaya verdiyi ali dəyəri vizual bir ssenariyə çevirir.

Əsrlər boyu zəlzələlərin altında sükuta qərq olan bu möhtəşəm mozaika, bu gün Necmi Asfuroğlu Arxeologiya Muzeyində yenidən işıq üzü görüb. Onun qarşısında dayananda insan dərk edir ki, imperatorluqlar yıxıla, şəhərlər yerlə-yeksan ola bilər, lakin incəsənətin, ədəbiyyatın və yaradıcı ruhun simvolu olan o qanadlı atın — Pegasusun uçuşu əbədidir.

Orxan Musabəyli, Bizimyol.info