Bizimyol.info "trthaber"ə istinadən xəbər verir ki, Özbəkistanın qərbində yerləşən Xarəzm bölgəsi, Orta Asiyanın ən uzun çaylarından biri olan və uzunluğu təxminən 2540 kilometr olan Ceyhun çayı kimi də tanınan Amudəryanın yaxınlığında yerləşir.
Yeraltı su ehtiyatları ilə zəngin olan bölgədə suyun yerin səthinə çox yaxın olması qəbir qazmağı və basdırmağı çətinləşdirir. Bu səbəbdən bölgədə qəbirlər yerin altına deyil, üstünə tikilmiş qəbirlərə dəfn olunur. Əsrlər boyu davam edən bu fəfn üsulu ənənəvi hal alıb.
Mərhumun dəfn edilməsi zamanı mədəni və dini adət-ənənələrə laqeyd yanaşmamaqla yanaşı, mərhumun ehtiramını və xatirəsini yaşatmaq üçün qəbirlər diqqətlə hazırlanır, tikinti zamanı rayonda bol olan çiy ağacından istifadə edilir.
Dəfn olunacaq şəxs üçün tikilən qəbirlərdə ümumiyyətlə kərpic, daş, palçıq kimi materiallar və bəzi bəzək əşyaları olur. Qəbirlər yerli arxitekturaya uyğun üstü örtülü, qübbəli və düzüldüyü halda, qəbirdən kənarda mərhum haqqında məlumatlar və bəzən fotoşəkillər də yer alır. Qəbirlərin üzərində mərhumların adları, doğum və ölüm tarixləri yazılır. Bəzi qəbirlərdə Qurani-Kərimdən bəzi ayələr və mərhumun fotoşəkili də yer alır.
Xivə rayonunda yaşayan Şəripov Mətnəzər ölüləri yerin altında deyil, yerin üstündəki qəbirlərdə dəfn etdiklərini bildirərək: “Bunun əsas səbəbi suyun yerə üst qatına yaxın olması və torpaq qazılan zaman su bir-iki metrdən su çıxa bilər”, - deyib.
Ölüləri islami üsullarla kəfənlədiklərini deyən Mətnəzər cəsədin qohumu tərəfindən yerdə tikdikləri qəbirlərə qoyduqlarını bildirib. Mətnəzər: “Ölü məzara qoyulandan sonra birinci qəbrin üzərinə tikiləcək ilk kərpic qohumuna qalmalıdır. Digərləri ilə bütün məzarın bağlanmasını həyata keçirirlər. Ölülər dəfn olunduqdan və örtüldükdən sonra Qurani-Kərim oxunur”, - deyib.
Qəbiristanlıqlarda türbələrin də olduğunu deyən Mətnəzər üst-üstə tikilən məzarlarda və türbələrdə eyni ailədən olan insanların yerləşdirildiyini, bunun səbəbinin isə eyni ailənin yan-yana dəfn edilməsi ənənəsi olduğunu vurğulayıb.
Mətnəzər ölən uşaqlar üçün bu cür qəbirlərin tikilmədiyini və onların yerin altında basdırıldığını qeyd edib. “Xarəzmdə böyüklər üçün olan bütün qəbirlər yerin üstündə tikilir”, - deyən Mətnəzər bildirib ki, yer az olduğundan qəbirlər üst-üstə tikilir. O əlavə edib ki, onlar əsrlərdir ölülərini bu şəkildə basdırırlar və ölüləri bu şəkildə dəfn etməyi babalarından öyrəniblər.
Qadir, Bizimyol.info
