ABŞ-ın NATO vasitəsilə müttəfiqlərini Vaşinqtonun təhlükəsizlik zəmanətlərinin etibarlılığına inandırmaq üçün Avropa ölkələrində əlavə nüvə silahlarının yerləşdirilməsi variantlarını araşdırdığı bildirilir.

NATO-nun nüvə paylaşımı proqramı çərçivəsində Amerikanın nüvə elementlərinin yerləşdirilə biləcəyi ölkələr arasında Belçika, Almaniya, İtaliya, Hollandiya, Türkiyə və Birləşmiş Krallıq var. Bu addım Avropada çəkindirmə balansını gücləndirməyi hədəfləyir.

• Türkiyə bu prosesdə NATO-nun nüvə paylaşımı strategiyasında daha mərkəzi rol oynayacaqmı, yoxsa mövcud balans qorunacaqmı?

Türkiyənin Qafqaz Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri, siyasi analitik Hasan Oktay bildirib ki, əhəmiyyətli ittifaqların və qarşıdurmaların gücləndiyi bir dünyada NATO-nun nüvə paylaşımı strategiyası və Türkiyənin bu prosesdəki rolu olduqca həssas və strateji məsələlərdir.

Türkiyənin mövcud geosiyasi şəraitdəki mövqeyini qiymətləndirərkən əsas elementlər nəzərə alınmalıdır.

Mövcud vəziyyət və strateji mövqe: Türkiyə NATO-nun nüvə paylaşımı proqramının vacib bir hissəsidir və uzun illərdir bu çərçivədə nüvə elementlərinə ev sahibliyi edən ölkələrdən biridir. Türkiyənin rolu NATO-nun cənub cinahında çəkindirmənin əsas dayaqlarından biri kimi qəbul edilir.

Mərkəzi rol, yoxsa mövcud balansın qorunması: Politoloqun fikrincə, Türkiyənin bu prosesdə daha mərkəzi rol oynayıb-oynamayacağı və ya mövcud balansın qorunub saxlanılacağı NATO-nun ümumi təhlükəsizlik strategiyasından və regiondakı təhlükəsizlik qavrayışından asılıdır.

Çəkindirmə ehtiyacları: Avropada əlavə nüvə silahlarının yerləşdirilməsi istiqamətində atılan hər hansı addım NATO-nun Rusiyaya qarşı çəkindirməni gücləndirmək səyi kimi qiymətləndirilir. Türkiyənin bu prosesdəki rolu isə regionda qəbul edilən təhdidin intensivliyinə və NATO-nun cənub cinahının strateji tələblərinə uyğun olaraq formalaşa bilər.

Siyasi və hərbi balanslar: NATO-nun nüvə çətiri altında öhdəliklərini qoruyarkən, Türkiyə eyni zamanda regional aktorlarla ikitərəfli münasibətlərini və İran–Yaxın Şərq tənliyindəki həssaslıqları da nəzərə alır. Bu isə Türkiyənin nüvə paylaşımı strategiyasındakı rolunun təkcə hərbi-texniki deyil, həm də çoxölçülü xarici siyasət seçimi olduğunu göstərir.

Bir sözlə, Türkiyənin rolu əsasən NATO-nun Rusiyaya və regional təhdidlərə qarşı formalaşdırdığı müdafiə doktrinası ilə müəyyən ediləcək. Ankaranın bu prosesdə daha mərkəzi rol alması NATO-nun cənub cinahında artan çəkindirmə ehtiyacı ilə paralel inkişaf edə bilər.

Lakin mövcud tarazlığın qorunması daha real ssenari kimi qiymətləndirilir.

İradə Cəlil, Bizimyol.info