Mərkəzi Asiya ticarət yolları ilə Çindən Rusiyaya Amerika istehsalı olan dronlar və kompüter çipləri getdikcə daha çox gəlir.

Bizimyol.info xəbər verir ki, “The Wall Street Journal”ın verdiyi məlumata görə, bu, Moskvanın müharibə səylərini dayandırmağın nə qədər çətin olduğunu göstərir.

Qeyd olunur ki, keçmiş sovet respublikalarından Qazaxıstan və Qırğızıstandan keçən ticarət yolları ikili təyinatlı mallar üçün Rusiyaya gedən bir çox marşrutlar sırasındadır: "ABŞ-ın səylərinə baxmayaraq, Mərkəzi Asiya Rusiya üçün minlərlə mil açıq sərhədlər, qeyri-şəffaf ticarət təcrübələri və fürsətçi vasitəçilər sayəsində mümkün olan böyüyən bir boru kəməridir. Mallar çox vaxt Çindən gəlir, burada bəzi hallarda böyük Amerika şirkətləri tərəfindən istehsal olunur və malların Rusiya tərəfindən onların icazəsi olmadan idxal edildiyini iddia edirlər", - deyə qəzet yazır.

Amerikanın "C4ADS" qeyri-kommersiya tədqiqat şirkətinin rusiyalı analitikinin qeyd etdiyi kimi, bu ticarət marşrutu Rusiya Federasiyası üçün xüsusilə vacibdir, çünki o, Qərb istehsalı olan malların yüksək konsentrasiyasını təmin edir: "Bu, mikroelektronika, avtomobil hissələri, dəbdəbəli mallar - həm Ukraynada döyüş meydanında, həm də şəxsi istehlak üçün istifadə olunan mallar üçün əsas marşrutdur", - deyə qeyd olunur.

Birləşmiş Ştatlar və müttəfiqləri sanksiyalara məruz qalan ikili təyinatlı əşyaların, o cümlədən tanklarda istifadə edilən kompüter çipləri, marşrutlaşdırıcılar və s. siyahısını tutub. Keçən il 45 maddə olan siyahıya fevral ayında daha beş maddə əlavə edilib.

Çin gömrük məlumatlarına görə, 2022-ci ilin fevralında müharibə başlayandan bəri Çindən Qazaxıstan və Qırğızıstana ikili təyinatlı malların ixracı kəskin artaraq 2023-cü ildə 1,3 milyard dollara çatıb ki, bu da 2022-ci ilə nisbətən 64% çoxdur. Ticarət məlumatlarına görə, bu malların çoxu daha sonra Rusiyaya göndərilib.

"İki Mərkəzi Asiya ölkəsi Rusiya üçün ikili təyinatlı malların yeganə mənbəyi deyil. Mallar Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri vasitəsi ilə də keçir. Çin keçən il birbaşa Rusiyaya 4,5 milyard dollarlıq belə mal ixrac edib", - deyə nəşr yazır.

Maraqlıdır ki, pilotsuz təyyarələr sanksiyaya məruz qalan mallar siyahısında olmasa da, bu arada onlar mühüm müharibə vasitəsinə çevriliblər. Mövcud məlumatlara görə, Qazaxıstan 2023-cü ildə Çindən 5,9 milyon dollar dəyərində pilotsuz təyyarə alıb və Rusiyaya 2,7 milyon dollarlıq bu cür məhsullar ixrac edib. Eyni zamanda, Qazaxıstan əsas dron istehsalçısı deyil.

ABŞ və Avropa rəsmiləri bu ölkələrə və Çinə Rusiya ilə qaranlıq bazar ticarətini dayandırmaq üçün təzyiq edirlər. Bu arada Çin Rusiyanın onlar üçün mühüm ticarət tərəfdaşı olduğunu bildirib: "Çin hərbi ixracı həmişə ehtiyatlı, həmçinin məsuliyyətli şəkildə həyata keçirir, ikili təyinatlı əşyalar üzərində ixrac nəzarətinə gəldikdə müvafiq qanun və qaydalara əməl edir",- deyə Çindən verilən məlumatda bildirilib.

"WSJ" yazır ki, Çin artıq Moskvanın ən böyük rəsmi idxal mənbəyidir, ikitərəfli ticarət son beş ildə təxminən iki dəfə artaraq 2023-cü ildə 200 milyard dollara çatıb. Çin Rusiya müdafiə şirkətlərinə kompüter çipləri, qırıcı təyyarə hissələri və elektron müharibə texnologiyası satır. Nəşr qeyd edir ki, bu tədarüklər ABŞ, Çin və Avropa liderləri arasında inamsızlıq təhlükəsi yaradır.

Kiyev İqtisadiyyat Məktəbinin yanvar hesabatına görə, Rusiya 2023-cü ilin ilk 10 ayı ərzində bütün dünyadan 8,8 milyard dollar dəyərində ikili təyinatlı mal idxal edə bilib ki, bu da sanksiyalardan əvvəlki dövrlə müqayisədə cəmi 10% azdır. Gömrük məlumat bazalarının nəzərdən keçirilməsi göstərir ki, Rusiya üçün Çindən gələn bir çox mal Amerika şirkətləri tərəfindən istehsal olunur.

Xatırladaq ki, daha əvvəl Ukrayna mətbuatı xarici ticarətlə bağlı rəsmi statistikaya istinadla yazıb ki, Türkiyə Rusiyaya ixrac həcmini kəskin şəkildə - təxminən üçdə bir azaldıb. Bildirilib ki, cari ilin yanvar-fevral aylarının yekunlarına əsasən Türkiyə şirkətləri Rusiyaya ümumi məbləği 1,29 milyard ABŞ dolları dəyərində mal və xidmətlər təqdim ediblər. Bir il əvvəl, eyni dövrdə ixrac 2 milyard dollardan çox olub. Rusiyadan Türkiyəyə idxalın həcmi də təxminən eyni miqdarda - fevralın nəticələrinə görə, illik 2 milyard dollardan 1,3 milyard dollara qədər azalıb.

Qadir, Bizimyol.info