Bakıda “qorxu evi”ndə yeniyetmənin xəsarət alması son illər əyləncə sənayesində təhlükəsizlik, nəzarət və məsuliyyət məsələlərinin yenidən gündəmə gəlməsinə səbəb olub. Hadisə zamanı yeniyetmənin başının açıq qapıya dəyməsi və 11 tikiş vurulması təkcə texniki təhlükəsizlik deyil, həm də idarəetmə və nəzarət boşluqlarının mövcudluğunu göstərir. Valideynin uşağın heç bir nəzarət olmadan sənəd imzalamağa məcbur edildiyini deməsi, müəssisə əməkdaşlarının isə bunun əksini iddia etməsi göstərir ki, məsələ yalnız bir qəzadan ibarət deyil, burada hüquqi, etik və sosial aspektlər də ciddi şəkildə diqqət tələb edir.
“Qorxu evləri” ekstremal əyləncə növü hesab edilir və onların fəaliyyəti adrenalin, qorxu və psixoloji gərginlik üzərində qurulur. Bu səbəbdən belə məkanlarda müştəri təhlükəsizliyi birinci prioritet olmalıdır. Hər il müxtəlif ölkələrdə oxşar qəzalar baş verir və bu hadisələrə əsasən, əyləncə obyektlərində təhlükəsizlik protokollarının lazımi səviyyədə olmadığı üzə çıxır. Bir çox hallarda ekstremal əyləncə mərkəzlərində yaş həddi, risklər barədə məlumatlandırma, psixoloji hazırlıq və tibbi müdaxilə imkanları ya qeyri-kafi olur, ya da yalnız formal xarakter daşıyır.
Bakıdakı hadisə də bu zəifliklərin fonunda dəyərləndirilə bilər. Yeniyetmənin öz yaşını düzgün göstərməməsi və “hard rejim” seçməsi məsuliyyəti tamamilə yeniyetmənin və ya valideynin üzərinə yükləmir. Bu, müəssisələrin müştərilərin şəxsiyyətini, yaşını və riskləri dərk etmə qabiliyyətini yoxlamaq kimi öhdəliklərini aradan qaldırmır. Bir çox ekstremal əyləncə obyektində risk razılığı sənədi yalnız formal prosedur kimi təqdim olunur, müştərinin real olaraq məlumatlandırılması isə təmin edilmir.
Hadisənin fonunda son aylarda qonşu ölkələrdə yaşanan oxşar xoşagəlməz hallar da diqqət çəkir. Regionda bir neçə “qorxu evi” və digər ekstremal əyləncə mərkəzlərində xəsarətlə nəticələnən insidentlər qeydə alınıb. Bəzi hallarda qaranlıq zonalarda təhlükəli mexanizmlər, qəfil fiziki təmaslar, qorxu effekti üçün istifadə edilən səhnə atributları zərərçəkənlər üçün real riskə çevrilib. Bu hadisələr göstərir ki, ekstremal əyləncə sektorunda ümumi bir tendensiya mövcuddur. Kommersiya maraqları təhlükəsizlik standartlarını üstələdikdə, nəticədə müştərilər risk altında qalırlar.
Bu kimi insidentlər tənzimləyici qurumların məsuliyyətini də gündəmə gətirir. “Qorxu evləri”nin fəaliyyəti yalnız kommersiya icazəsi ilə məhdudlaşmamalı, texniki təhlükəsizlik standartları, yaş məhdudiyyətləri, tibbi risklər təhlükəsizlik aktları ilə tənzimlənməli və mütəmadi yoxlanmalıdır. Eyni zamanda müəssisələr tərəfindən müştəri məlumatlandırılması prosesi şablon imzalatmaqdan ibarət olmamalı, real və aydın risk izahına çevrilməlidir.
Yeniyetmənin xəsarət alması fərdi bir qəza kimi görünə bilər, lakin hadisə daha geniş bir problemin, əyləncə sektorunda təhlükəsizlik mədəniyyətinin yetərincə formalaşmamasının əlamətidir. Bu hadisə həm müəssisələr, həm valideynlər, həm də tənzimləyici orqanlar üçün xəbərdarlıq rolunu oynayır. Əyləncə məkanlarında təhlükəsizlik yalnız qaydalardan ibarət olmamalı, o qaydaların real həyatda tətbiq olunması və davamlı monitorinqi əsas prioritet olmalıdır. Əka halda belə müəssisələr əyləncə yeri olmaqdan çıxıb real risk mənbəyinə çevrilmiş olur.
Leyla Mirzə, Bizimyol.info
